سورنا

چشم سوم ؟!

soorenaa — Mon, 21 Dec 2009 21:19:18 GMT

در یازدهمین جشنواره ی جوان خوارزمی بعضی ها به چشم سوم نگاهم کردند ،بعضی ها با چشم سوم ...

«یازدهمین جشنواره ی جوان خوارزمی»

مهندس محمد شريف زاده صبح امروز در نشست خبري اين جشنواره در سازمان پژوهش هاي علمي و صنعتي ايران با بيان اينكه از 20 هزار و 394 طرح ارسال شده به بخش دانش آموزي - دانشجويي دوره كارداني، 764 طرح به عنوان طرح منتخب استاني به مرحله كشوري راه يافتند، اظهار داشت: پس از دفاع حضوري داوران استاني و طراحان، تعداد 72 طرح برتر به مرحله داوري نهايي جشنواره راه يافتند كه پس از داوري در اين مرحله، 36 طرح به عنوان طرح هاي برگزيده كشوري انتخاب شدند.(منبع خبر:شبکه خبر دانشجو)

درباره ی طرح از نیما تا ارتعاش:

در این پژوهش ، شعر مدرن از آغاز تا امروز مورد بررسی قرار گرفته و طی چهار فصل مجزا،اصول، معیارها، حال و آینده آن به بحث گذاشته شده است . نویسنده پس از پرداختن به طلیعه ی شعر نو نیمایی و جریان های شعری مرتبط با شعر نیما ، شعر انقلاب و شاعران متعهد را مورد بررسی قرار داده است و پس از بحث روی شعر بعد از جنگ ، منحصراً از شعر حوزه ی ارتعاش سخن گفته است . در فصل چهارم ، از زوایای مختلف، شعر ارتعاش را بررسی کرده است ؛ به گونه ای که هم از پیچیدگی های آن سخن گفته شده، هم به مکالمه در شعر ارتعاش پرداخته است.
علاوه بر این ،از برخی گفتمان ها در شعر ارتعاش،گفتمان جنگ،زن در شعر ارتعاش،فرهنگ عامه و خرده روایت ها، زبان و هرمنوتیک شعر ارتعاش بحث به میان آورده است و کوشیده با نقل قول هایی از شخصیت های تاثیرگذار در عرصه ی شعر ارتعاش ،یافته ها و اندوخته های خود را مستند کرده و به مخاطب منتقل کند .(درج شده در کتاب طرح های برگزیده ی یازدهمین جشنواره ی جوان خوارزمی )

لینک های مرتبط:

یازدهمین جشنواره ی جوان خوارزمی -سازمان پژوهش های علمی و صنعتی ایران

معرفی برترین های جشنواره ی جوان خوارزمی -واحد مرکزی خبر

اسامی برگزیدگان یازدهمین جشنواره ی جوان خوارزمی اعلام شد - ایرنا

برگزیدگان یازدهمین جشنواره ی جوان خوارزمی معرفی شدند -خبرگزاری مهر

گالری تصاویر -یازدهمین جشنواره ی بین المللی جوان خوارزمی -بنیاد ملی نخبگان

برگزیدگان یازدهمین جشنواره ی جوان خوارزمی -بنیاد ملی نخبگان

یزد سه مقام برتر کشوری در جشنواره ی جوان خوارزمی کسب کرد -یزد فردا

برگزیدگان جشنواره ی جوان خوارزمی معرفی شدند -خبرگزاری فارس

یازدهمین دوره ی جشنواره جوان خوارزمی -ایسنا

برترین های جشنواره ی جوان خوارزمی -جام جم آنلاین

برگزیدگان جشنواره خوارزمی -مهر

برترین جشنواره ی خوارزمی - کتاب نیوز

«چند کلمه از زبان من !»

نوشتن در روزهایی که درس هایم را بدون هیچ انگیزه ای می خواندم ،به زندگی ام نشاط داد . من واقعا خسته بودم از درس های «تجربی» و نوشتن برای «ادبیات» تنها چیزی بود که می توانست بگذارد نفس بکشم ...با شعر که زندگی ام بود.خوب حتی به اینکه ممکن است این طرح در جشنواره انتخاب نشود هم فکر کرده بودم . اما واقعا برای انتخاب شدن یا نشدن نمی نوشتم (هر چند انگیزه ی من برای شروع این کار بود ).
خیلی اتفاق ها افتاد که می خواهم فقط برای خودم بماند و نمی خواهم این جا بنویسم . (بماند برای خودم فقط برای خاطره!)
امتحانات نهایی ام را به بهانه ی تکمیل طرح ندادم(واقعا وقتم کم بود) و بالاخره من هم شهریوری شدم !!! تا اینکه به همایش رامسر دعوت شدم با اینکه درست شبی به خانه می رسیدم که فردا صبح باید امتحان شیمی می دادم و بماند که اگر با گروه می آمدم اصلا به امتحانم نمی رسیدم . باز هم بابا به کمکم آمد و مرا به امتحان رساند . طوری که یک دور هم کتاب را خواندم !

«.......»

تشکر ویژه از اساتید گرامی ام :

خانم لیلا مشفق عزیز (با تو هیچ خیابانی را ندویده ام اما چقدر راه را پا به پایم آمده ای ...ممنون لیلا مشفق عزیز ... ...........................................................................گاهی حتی کلمه ها هم نمی توانند ! )

آقای احسان مهدیان (من زبان تشکر یادم رفته ...به زبان سلیس فارسی ممنونم ! برای همه ی ِ همه ی ِ ......)

آقای دکتر پویان (برای تمام وقتی که گذاشتید و ایرادات را برایم نوشتید ممنونم )

و هم چنین اساتیدی که مرا در مصاحبه یاری کردند : جناب آقای عبدالجبار کاکایی و آقای دکتر بهزاد خواجات و آقای احسان مهدیان .

مسئولین استان یزد :آقای دهقان (رئیس باشگاه پژوهشگران جوان ) ، آقای نعیمی (مسئول جشنواره ) و آقای اخوه .

آقای کاظمی از تهران ...

و خانم سیمین دخت وحیدی و آقای آرش نصرت اللهی که با نظرات کوتاهشان کمک بزرگی به من کردند .

ویراستار طرح و آقای شریعتی که بازبینی نهایی ویرایش را انجام دادند .آقای ابوترابی که دفاعیه ی تصویری را تهیه کردند .

پدر و مادرم ....گاهی حتی کلمه ها هم نمی توانند !

soorenaa — Thu, 15 Oct 2009 14:48:18 GMT

قبل از قطار این حرفها به پیراهنم فکر کرده ام تا نسوزم ....بساز

دیوار ها را طوری که از خانه بیرون نزنم

صبح از شمارش خط های روی دیوار به شب ...کشیدن خط های روی دیوار ؟

روزها بلند شد تا بیداری نقطه هایی که کور شد...ببین !

ما راهی ِ راهی شدیم که این جاده از اول هم برای نسخه ام پیچید !

تاریخ در شیشه ی آبلیموی خانه فاسد شد

قبل از اینکه برای این اتفاق بزنی به تخته و بگوید :برپا

از راه رفتن هایم چند ریگ ضمیمه داشت این کفش

از راه نرفتن هایم به خیابانی می رسی که ایستادگی ام را شعار می دهد

نکند از چرخه بیرون زده ام و خاک نمی شود این جنازه ؟

نگاه کن !

ساچمه مردمک قشنگی است ...اسفند دود کن

تا بهمن های دیگری در راه بماند

می دانم

می دانم این برف ها یک روز گلوله می شوند .

حالا این نقشه ای که کشیدی مرا هم گم کرده

و رفتنت پونیز را از نامم برنداشت ... تا به دیوار بزند عکس این روز را

سر جنگ گلوگیر مادرم می شد تا جنازه ای در گلویم باد کند

هوای تو را رگی داشت که به گردنم نزدیک تر ....جز تو چه کسی را دارم ؟

ما چیزی برای گم کردن نداشتیم ....گم می شدیم !

«این برزگداشت برای تفریق تاریخ از جغرافیاست....یادم فراموش !»

سر چهار راه های شهر ستاره، راهنما شود ...نشد

دیدی ؟

شهر را با کدام تصویری که ساختی ،ساختند ؟

تمبرها را از عکس تو پر کردند گوشه گوشه ی پست

و استخوان های تو گلوگیر زمینی بی پلاک شد .

از آن روز پیراهن های بدون یقه عصبی ترم می کند

جنازه یعنی کالایی که در هیچ دادگاهی وارد نیست ....وارد نیست !

و دنیا را مزرعه ای ساخته اند که آدم ها به عمل نیامده اند !

مادر در دهان همسایه ها چشم گذاشت

ما قایم می شدیم تا آژیرها دیوار را کوتاه کنند

باختیم ...حتی قافیه ای از تو را در همین محضر

و میز عادلانه تقسیم شد تا پایه ی خودت بمانی..بمان !

به ابروهایت بگو پیوسته سوالی نکنند که جواب است ....

جنگ عادلانه نبود؟

-شعری از لیلا حکمت نیا در سایت صحنه ها (پله)

-شعری از لیلا حکمت نیا در کانون ادبیات ایران

-شعری از لیلا حکمت نیا در مجله ی ادبی شمال کشور

-شعر لیلا حکمت نیا در سایت ماندگار

-ویژه نامه ی هشت صفحه ای ادب و هنر ---> برای اطلاعات بیش تر به وبلاگ آقای پاشا مراجعه کنید

-وبلاگ درسا افتتاح شد !!

جنون خرچنگ ها

soorenaa — Wed, 29 Jul 2009 06:59:18 GMT

( این پست در آرشیو مانده بود تا امروز ...وگرنه حال و هوای این روزهای من ابری از این باران های اسیدی است ! حال و هوای این روزهای مرا امامزاده می فهمد که به بغض هایم چراغ سبز نشان داد ...)

زندگی شاید همین است ....
دور دنیا در 27 روز . آرامش تا 24 ساعت ! کنکور در 30 ثانیه !!!!!!!
(شما حتما قبول می شوید )
و بعد از خودت هم بدت می آید ... که اشتباهی بین این همه آدم سر در آوردی

دشت از ما ما برگشته بود و من هنوز گاو مشدی حسنم !
بهتر ! این جا فقط گاو ها خوب"ما ما " می کنند من یادم باشد که من بمانم!
.
.
زندگی ات را درست تقسیم بندی کن :
روزهایی را که زندگی نکرده ای به خاطر شعر
روزهایی را که شاعر نبوده ای به خاطر زندگی
و آخرش نه شاعر شده ای و نه زندگی کرده ای

به خودت می گویی همه چیز درست می شود جلوی آینه می ایستی و یک بار یاد می گیری که باید از همه چیز بگذری اما ته ته اش می رسی به اینکه:
"این جا تمام کاسه ها برای یک آش آمده اند / یعنی کشک !!
برداشت دوم را یک جور دیگر برداشت کن "
از خودت که بدت می آید می ایستی جلوی آینه یک بار تمام زندگی ات را فحش باران می کنی و بعد ...
فحش هایت هم عاشق می شوند !

و اما شعرهایی که بهانه هستند برای زنده بودن .
تقدیم می شود به استاد گرامی ام سید محمد آتشی و خواهر عزیزم عاطفه .

"جنون خرچنگ ها "

جانمازت را از آب بگیر!
بهشت را از آسمان گرفتند تا کیلومترهای دوزخ !
.
.
حنجره ات مجوز داد به مرثیه ای که تا همین جا کفنم را گل گرفت
گرانیت خانه (حتی ) برای به هوش آوردنم کاه گل نمی شناسد / حتی !
من زاده ی عصر جهالتم / خاکم کن!
(یک خاکریز / دفاع از کفش های بدون ریگ ) !
مسلمان بودنم را به وقت خیابان های شهر زیر بگیر
هایلایت یا سیاه ....گور از جای دیگری بلند می شود/ شهر را خاکستری کن!
انگار تصویر آینه است ! / ها ؟
(اجسام از جیوه های سرخوش دورند ...باور کن! )
نوبت مهاجرت پرنده ای است که تیر برق آخرین ملاقات را به یاد می آورد
این پایین سینماهای بی آستر را صف می کشیم
و بلیط در دستهایت گریه می کند ...گل یا پوچ / پوچ
پاهایی که در یک کفش می رقصند ...
یکی سیمرغ / یکی اتوبوس / باورت می شد ؟
بعد خورشید را از عرق می گیرند / تا خیابان هار شود
خونم که جوش بیاید زیر تیغ خون / من رنگی ترم
پخش می شوم درجوهری که نداری ...
با قلم هایی که روانی شده ی من اند
(این خط ها از عصا بودن خسته اند / لطفا مرا دوباره زمین بزنید ! )
و شهر را موشی جویده که طاعون مرا از یاد برده

تابوت من سنگین تر از آنست که آرزوهایم را بشماری
بگو زیر پوتین تو شیشه ها هم خرد می شوند مرد ؟
یا از آستینم شروع کنم و ضحاک ها را بشمرم
(من این قصه را تا حسین کرد شبستری حفظ نبودم مگر ؟!)
نفس بگیر ....این جا برای عاشق شدن حرف کم می آورم
.
.

جایگاه اول )

آدم مَجاز از همه چیز هست جز آدم !
تو را از این نمایی که هستی/ نمی شناسم
مرا تا موزاییکی که بچگی ام را شش خانه می خواهد /ببر
(ما شش نفر بودیم ! )
خانه از فروغی که نداشت حافظ فنجان های قهوه شد / نتیجه ی مادربزرگ ...منم!
با دیس پر از چشمی که اسفند می فهمد هوای مرا / دود کن
حالا که نردبان ها ترقی نمی کند مرا از همین جای شعر ریشه بدوان
تا زمین قانون های جنگل را عوص کند و بعد ...
اعصاب دریا را از موج هایی که گرفته پس بگیرد
من آن شب که بندر لنگه ی دیگرش را زیر گرفت / به بیایان زدم
(تبصره برای بندهایی که از سلول خودشان خسته اند / مثل رگم !! )
گل/بول های تنم از ترسی که می پاشی می ترکند / تا پای همین شعر !
اما جاده همیشه از راهی که می رود / برنمی گشت
ختم کن این جا را به نخلی که آدم شد تا مرا سر ببرند !

جایگاه دوم )

حتی جابه جایی قاره ها هم تو را دوباره آدم نکرد
چرا همیشه گونه های منقرص شده آب از چشم های من می گیرند؟!
نترس !
زخم هایم را به پیراهنت نمی بندم
تا کورترین نقطه ی دنیا را برای چشم هایم پس بیاورند / ببین!
چقدر صدایم را زیر گرفته ای و بغص های بم مانده ام از یاد تو می ریزد
تو را هم از من گرفته اند و از زمین یک گور مانده عاطفه
این شانه هایی که گریه ی امروزم ندارد جنازه ام فردا نمی خواهد
با چشم های در دیس مانده ای که اسفند می فهمد هوای مرا
(این سفره ای است که برایمان پهن کرده اند )
جهنم را از همین جایی که دیوارها دوره ام کردند شروع کن...
حالا که سیب بهانه ای است که نصف دیگرت را گم کرده و زمین چرخ می خورد
(بیا از کوره در نرویم و تا آخر این بازی را بسوزم )

همیشه این منم که چین به چین می شکنم !
دورم که دیوار نکشیده ای
کافی است این نما را کمی عوض کنم
سایه ات را از پلک هایی که نمی پرد گرفته اند ....بگیر !
یادت هست ؟
کفش هایت جایی پشت پلک هایم چشم گذاشتند ...به همین راه !
و بعد کسی به جای من جا خورد !
(بزن به در تا دیوارها بلند شوند ....بلند تر ...نمی شنوم ! )
خانه از همین حاشا تا دیواری که نرفته خراب شد ! .

مثل دنیا که می چرخد تا بچرخیم
مثل اتا/نول هایی که فاز می دهند ...به شیمی!
مثل خودم ....که خسته می شوم از خودم
مرا از عملیاتی که ته چشم هایم ورم دارد ...بگیر

دنیا را که چین برداشته ، من چرا فقط فارسی بلدم ؟
بگذار قبل از اینکه پیچ های رادیو خیلیج را عربی بخوانند بگویم : د و س ت ت د ا ر م
جدولی که از حل شدن توی همین چای دم می زد از چارخانه های این خانه / پر شد !
تا تو عهدهای قجری ات را بشکنی و عاشقم بشوی
حالا که خطوط دست هایت با این قهوه گره خورده !!

جایگاه آخر )
انتظار را از موجی که عقربه را چرخاند گرفتند
همین جایی که هستم / بمان !
خانه جایی برای نبودنت ندارد...
کیوسک بعدی جایی است که هیچ قفلی به کلیدهای نچرخیده زنگ نزد / بزن!

*****

شعرهایی که دوستشان داریم /جنون خرچنگ ها (این جا یک معرفی نیست )...آقای سید محمد آتشی ....»کلیک کنید

فراخوان کنگره ادبیات معاصر (شالی)» کلیک کنید

پله ها را از همین جا شروع کن !

soorenaa — Mon, 08 Jun 2009 18:24:18 GMT

می خواستم سال نو ، چاپ کتاب لیلا مشفق عزیزم ، چاپ کتاب های جایزه ادبی ایران و خیلی از اتفاقهای خوب را تبریک بگویم. من حتی می خواستم تولد دوسالگی سورنا را هم تبریک بگویم ...من حتی می خواستم خیلی از اتفاق های خوب را شما به من تبریک بگویید .پس چرا به این جا رسیده ام ؟!

آن ها به من می خندیدند نمی دانستند که من به آن ها بیش تر می خندم !»صادق هدایت

قرار بود مثل کنکوری ها درس بخوانم ...مثل آدم ها !
قرار بود "سورنا " حالا حالا ها به روز نشود ...نشد !
قراربود حتی اگر قرارشد ! به روز شوم حرف های دیگری این جا باشد اما ...

قبول دارم با فقر اقتصادی خواهیم مرد اما با فقر فرهنگی دیگران باید برایمان فاتحه بخوانند !!

این شعر تقدیم می شود به چندین و چند نفر

پله

پاگرد اول )
چقدر به این شعر می آیی ؟!
هنوز کلاغ ها از سیاهی دیگ می گفتند!
که من تو را دوست داشتم ... این را به هیچ کس نگو!
(این سطر را از هر طرف بخوانی درد است )

پاگرد دوم )
من پایه ی هیچ میزی نیستم حتی اگر زلزله بیاید ...
می دانم دل کندن از این صندلی ها سخت است عزیز !
خط های پیشانی راه به جایی می برد که فقط جای خودمان باشد
چشم بندی؟ آن هم در روزهایی که دماغت از این طرف ها رد می شود ؟! ــ تیزتر ببین!
خارج از گود زنده زنده از دست می رود ... " بدو لولا ، بدو ! " (1)
دونده یعنی کسی خودش را به دیوار می زند تا ... خودت را به آن راه نزن !

پاگرد سوم )
نمی خواستم تو را ببخشم ...به دیگری
مثل رگ هایی که سر از این کوچه در آورده اند نمی دانم خودم را به کدام دشمن بزنم ؟!
خیال جوجه ها را از پاییز بگیر ، تا شمردن فقط چند کلاس مانده
نمی خواهم از تو بترسم که مثل روسری به سرم می آیی
پیچ های رادیو از خلیج، فارسی موج گرفته اند
پیراهنت پرچمم بشود! همین جا کور شوم اگر دروغ بگویم
پدر برای خانه در مخفی و پله ی فرار ساخت ...ازچراغ ها چیزی کم نشد !

پاگرد چهارم )
یکی آمد که ز/مین را از نو ، با همین مین ها بسازد
جنگ یعنی تازه شدن خون ها برای میز عزیز !!

پاگرد پنجم )
ساعت هر چه می دود نمی رسد به قهوه ای که تلخی اش را به شیرین زدنم بخشید ...
ساعت نه است و من نمی خواهم باور کنم ...باید تو را هم پشت در گذاشت !!
دیوار یعنی همیشه حرف ها پشت در نمی ماند، شنونده ی عزیز!
باید زمین را چهار گوش می ساختند ، درد حتما از جایی شروع شده است .

پاگرد ششم )
در خورشید چیزی بیش تر از من که نمی سوزد ــ می سوزد ؟
پس بگو این همه حرارت از کدام کوره در رفته که عاشقت شدم ؟!
نمی توانی در این ماه نگاه نکنی و از جنونم بگویی؟!
ببین ! از ماه برگشته ها تقویم را عوض کردند به وقت هجرت !
از آسمان تا زمین هم خودش را پایین بکشد پر در نمی آورم
بیا و تا کلاغ ها به خانه نرسیدند با همین قصه سیاهم کن !

پاگرد هفتم )
ببین کجا نشسته ام که جای خودم نیست
زمین بی هوا گر گرفته و باید تا داغم بچسبم به گور خودم
گذشت ساده نیست وقتی جاده ها از روده های تو راست ترند !

پاگرد هشتم )
تو هم که در عصرهای سه شنبه توهم شدی!!!
من یک آدمم تا دقیقه ی نود
این گل را به سر خودت بزن باران!
مادرم اسمم را "لیلا " گذاشت تا بنویسم
اگر حرف نزدم لطفا کسی نگوید "لاله "!!
از من که می روی برایم مهم نیست
مهم این است که به چه کسی بازمی گردی ؟!
درد با چشم های من ترجمه می شود
اما این نت میانی چرا فقط به ما می رسد؟ ها؟

پاگرد نهم )
چرا هر چه می نویسمت به آخر نمی رسی؟
اما تا اسمت را می آورم یعنی آخر خط را نشانه رفته ام ...
با حنجره هایی که سوزاندم به گلستان نمی رسی لیلا!
من کجای شهر را طاعون گرفته ام که آتشم می زنند به حرف ؟
روی موزاییک تنی لی لی می کند که عصر را تشنج کرده ... این منم .
خانه با درهای مخفی و پله های فرار جایی برای ماندن نیست
بیا به شهر برگردیم
پر در آورده ام از بالشی که زیر سرم خواب دیگری دارد
حالا از این پنجره به هر آسمانی می خواهی بزن!
پاگرد دهم )
این رگ ها که از هواداریت نمی ترسند عزیز !
کافی است بیایی و به شهر برگردیم
هر روز ناصر خسرو را دور می زنم شاید دردی دوا شود از زخم هایم
اما ناصر خسرو شانه هایش را قرض نمی دهد به بغض های کسی
ناصر خسرو حتی نمی گذارد این زخم ها را به پیراهنش ببندم
ناصر خسرو هم مثل من یک روز به بن بست می رسد حتما.
در کوچه الوالعزم بودنم انکار شد که به رسالتم مجوز چاپ ندادند.
.
.
هنوز کلاغ ها از سیاهی دیگ می گفتند!
که من تو را دوست داشتم ... این را به هیچ کس نگو!
آرام بخش می شوم در قرص هایی که حلم نمی کند
زمین، دیگر نچرخ! شاید سبز شوی.
.
.
جوهرش را دارم ...
می ایستم همین جا تا با یک اشاره ام برسی !!

(1) Run Lola Run نام فیلمی ست از Tom Tykwer

مهر سکوت رو بشکن!

soorenaa — Wed, 04 Feb 2009 20:18:18 GMT

قبول دارم ! نباید حاشیه ها را به وبلاگی مثل وبلاگ سورنا بکشانم ....
قبول کنید ! یک نفر باید این ها را می نوشت .
...
از کجای این قصه ی ناتمام شروع کنم ؟!
نمی دانم سکوت علامت رضایت است یا جواب ابلهان خاموشی است پس باید نوشت تا نه آنان را ابله بشمارم و نه خودم را راضی .
تا حالا خیلی وقت ها از حقم گذشته ام به خاطر خیلی مسائل که این جا نمی توانم بنویسم (......!!)
اینکه لیلا حکمت نیا آدم بزرگی است یا نه ؟ یا اصلا شعرهای او کجای این دهه قرار دارد یا اصلا حالا دارد مشق شاعر شدن می نویسد چیزهایی که زمان باید مشخص کند و فعلا حرف زدن در موردش یک طرفه به قاضی رفتن است .

اما این را می دانم که لیلا حکمت نیا هر چه باشد خانم x حق ندارد اسم خواهرش را به جای من برای کشوری بفرستد (همه می دانستند که شعر من ....) . انگار در این جامعه هر کس نتواند رکیک حرف بزند باید منتظر بماند تا .....
و آن یکی هم اصلا حق ندارد شعر من را پرت کند!
من وقتی به مسئول مربوطه می گویم چرا اسم من در پوسترهای چاپ شده نیست می گوید از جشنواره پارسال ، دوسال گذشته است !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! من چه جور پیگیری کنم؟ (!!!!) و ..... مورد دیگر که اگر این جا بنویسم قطعا شما هم مرا محکوم می کنید که چه آدم بی دست و پایی هستم که نمی توانم حقم را بگیرم .اما کاش بفهمید شرایط مرا که خیلی وقت ها باید لال شد !

دلم گرفته است، دلم گرفته است، دلم گرفته است ...

و امروز جشن تجلیل از جوانان برتر شهرستان :
بعد از ساعت ها مقدمه چینی نوبت می رسد به اعلام برترین ها ...
خیلی ها بودند که من بنا به دلایلی نه می توانم اسمشان را بنویسم نه اینکه به چه عنوان های مزخرفی معرفی می شدند .
مثلا نفر دوم ؟ استان اعلام می شود !! اما من که چندین رتبه ی استان ,شهرستان و کشور را دارم باید ...... موضوع بحث جایزه و این چیزها نیست که آن ها که مرا می شناسند می دانند ذره ای برایم ارزش ندارد ! موضوع چیز دیگری است موضوع این است که ....خودتان بخوانید:

لیلا حکمت نیا متولد 27 تیر 1370 ، از سه سالگی شعر را شروع کردم و از 8 سالگی عضو انجمن شعرم. اولین جشنواره ی تئاتر را در ابرکوه روی صحنه بردیم (بماند حرف ها ، بماند که ؟؟؟؟ از مراسم رفت بیرون و گفت ....بماند من که برای آن ها کار نمی کنم ! )

اما کمی از سابقه ی ادبی : دارای چندین رتبه برتر در شعر و تئاتر در شهرستان هستم اما چون زیادند و من این ها را جز سابقه ی ادبی ام به حساب نمی آورم از آن می گذرم. نفر اول جشنواره ی استانی شعر پایداری ، نفر اول بیست و ؟(چندمینش یادم نیست ! ) جشنواره ی شعر دانش آموزی استان ، منتخب همایش سراسری دبیر انجمن های فرهنگی ، منتخب همایش سراسری آفرینش های ادبی و منتخب برای چاپ آنتالوژی شعر معاصر و .....
اشعارم در نشریات اینترنتی و کاغذی و ... به چاپ رسیده است .

این هم گوشه ای از فعالیت های اینترنتی من :

شعر لیلا حکمت نیا در سایت ادبی آتی بان

ویزگی ذهن و زبان شعر لیلا حکمت نیا / علیرضا ذیحق

شعر من در سایت ادبی هجوم
شعر من در سایت ادبی آدم برفی ها
شعر من در سایت ادبی ماه مگ
شعر من در سایت ادبی والس
شعر لیلا حکمت نیا در سایت ادبی آتی بان
شعر من در سایت ادبی جغد
شعر من در سایت ادبی لوح
شعر من در وب سایت ادبی آمینا
شعر من در سایت ادبی سنگک
شعر لیلا حکمت نیا در هفته نامه ی نوشتار
شعر من در سایت ادبی آدم برفی
شعر من در سایت شهرزاد
شعر من در نشریه سپهر
نقدی بر شعر لیلا حکمت نیا توسط شاعران و منتقدان
شعر سیاه به سیاهی نمی زند / تاملی در شعر لیلا حکمت نیا / احسان خلیلی

شعر امروز علیه شعر امروز / احسان مهدیان
نگاهی به شعر لیلا حکمت نیا / علیرضا ذیحق
اسامی پذیرفته شدگان آنتالوزی شعر معاصر
شعر لیلا حکمت نیا در شروه نوشته ها
نگاهی به شعر لیلا حکمت نیا / بهمن ارجمند
دختری خودش را در شعر غرق کرده / سید محمد آتشی
اقیانوس جوان / سید محمد آتشی
مجموعه ی شعر (ترجمه شده به ترکی آدری / در این مجموعه شعر مرا بخوانید )
نقد شعر لیلا حکمت نیا در خانه ی نقد
ویژگی ذهن و زبان شعر لیلا حکمت نیا / علیرضا ذیحق
نقد و تفسیر شعر خاطرات منجمد / اصلان قزللو
شعر لیلا حکمت نیا در سایت ادبی آتی بان
زوایای پنهان در شعر لیلا حکمت نیا / علیرضا ذیحق

شعر لیلا حکمت نیا در هفته نامه ی ادبی - اینترنتی نوشتار
و ......

نمی خواستم از خودم تعریف کنم فقط خواستم بگویم حق با آن هاست که هنوز هم رتبه ی دوم ؟ استان و نفرات برتر کنکور های آزمایشی را به عنوان جوان برتر انتخاب کنند .

در انتها نه به خاطر این ها نه به خاطر اینکه حاشیه ها را به تلفن خانه ام کشاندید و وبلاگ ساختید و .... به خاطر هیچ کدام این ها نیست ...

فقط به فرصتی نیاز دارم تا این فاجعه ها را بپذیرم ، بپذیرم که من در چه جامعه ای زندگی می کنم . دیگر اینجا نمی نویسم ! و این فعلا آخرین پست سورنا است.

قبل از خداحافظی باید بگویم دست های استاد گرامی ام لیلا مشفق عزیزم را برای تمام خوبی هایش می بوسم و بداند که بزرگترین اتفاق شاعرانه ی من بود .

از استاد گرامی ام آقای آتشی ...که حرف هایم را گوش داد ممنونم .

و از استاد گرامی ام آقای مهدیان ممنونم برای تمام صبرها و تمام وقتی که گذاشت .

و می دانم نتوانستم خوبی هایشان را جبران کنم .

--------

تازه ها !

شعر من درسایت ادبی پیاده رو

شعر من در هفته نامه ی بیرمی

راحله حدیدی عزیز با گذری بر ارتعاش به روز است .

انتشارات سخن گستر ، ناشر برگزيده ي سال 85 و 87 ، با هدف معرفي و انتشار آثار قابل تامل و فاخر داستان نويسان و شاعران ايران ، و به منظور ايجاد بستر مناسب در جهت استفاده ي اهالي ادبيات ايران ، آثار نويسندگان فوق را در دو بخش داستان و شعر براي انتشار معرفي مي نمايد .

خبر درسایت جایزه ادبی ایران و انشارات سخن گستر

soorenaa — Tue, 25 Nov 2008 19:19:18 GMT

من فکر می کنم شعرهایم بغض جهش یافته است و تو خوب می دانی هیچ درمانی ندارد این!
ستاره تجویز کن ! حال من از ماهی ای که یک طرف صورتش را نمی بینم بد است...

_______
بعد از خیلی نبودنم که هر نبودنی معلولی دارد حتما ! با دو شعر ...
می خواستم خیلی حرف بزنم اما سورنا جایی برای حاشیه ها نمی گذارد .

شعر اول که می خواستم خیلی وقت پیش بنویسمش این جا )

زمین گیر نمی کند به خدایی که سنگ دارد زمین
ناتمام می گذاردم تا کی ؟
دردی که این روزها دایره می زند به درخت شدنم
ولش کن من عمرم را کرده ام...
حتی این رودخانه ها هم متمدن مان نمی کند دیگر
ابراهیم تبر را پس بیاور و از من شروع کن/ شروع کن ....
هیچ رودی را آغاز نکرده اما همه آفتاب پرستیم ...بگرد!
بگو وقتی زمین می چرخد این همه آب کجا می ریزد
(قصه می تواند همین نباشد ؟!)
من پرنده ای بومی ام که از رنگ افتاده پای درختی که لنگم می زند
بیا تظاهرات راه بینداز در سرم ... بیا!
قبل از اینکه پسرم نقاشی اش را موشکی کند به سرم
چادری که سفیدی دندان هایم را رعایت نمی کند / به پیشانی ام می زند چرا ؟
کفاره ی سکوت هایم را برقص امشب!
تقصیر از ریتم پیاده روهای آفریقا است / گندم ها غنی شده اند
مزرعه ی با مترسک بی دل می زند به سرم خون راه بیندازم
درست مثل دست های من که شبیه دست های من نیست / راس ساعت خودکشی ام
قرار می گیرم با خودم ..... اگر از بی قراری هایت کنارم بزنی
دلی که به قافله زده ام برمی گرداند زمین را لیلا / می دانم !
اسمت را یک سنگ حفظ می کنم قبل از اینکه مومیایی عاشق شود
از همین نفرین برای آدم های بعدی نشانه بزن!
(قصه می توانست همین هم نباشد !)

شعر دوم که شاید در سایت ادبی هجوم خوانده باشید و جز معدود شعرهایی است که من بعد از چند ماه هنوز دوستش دارم :

برای گاو نشدن چقدر نخل باید سر برید؟
فانوس پشت پایم بود که در تاریکی سر می چرخاندی!
گاه و بی گاه !
نوبت خاموشی ماست ؟
من دهان دارم تا ترکیب صورتم به هم نخورد/ نمی خورم
آینه ها روبروی دهانم شهادت می دهند - زنده ام !
نمی خواهم شعرهایم سبزی را بپیچاند که من درختم ...
از این جا حباب می شوم که هوای تو را داشته باشم / شرجی ؟
تمام دنیای من نباشد / تمام دنیای من هست - باران
(یادت نرفته چه فسیل هایی از دریا گذشته بود که من رسیدم )
اشک هایم هیچ ستاره ای را نمک گیر نکرد ... از یاد نمی برم.
(این آدمک مرده بود من دوباره سر کشیدم
چرا زندگی کنم ؟ )
پیامبران را به خوابی برده این غار که خط بدهد به شعرهای میخی ام
همین روزهاست که داوود حنجره ی زنی را عاشق شود / به نام من نخوان !
این پیراهن را من دیوانه کردم
حالا تا کدام چاه فرار کنم؟ امان به لباس های بی امانم ؟
نمی توانی جای من باشی ...نمی توانی
پس از 17 سال جنگ تحمیلی با دیوارها بفهمی ،
نفهمی برای زدن به آسمان باید به پنجره زد
نمی توانی جای من باشی ! جای من باش!
مگر من از این آبادی چه می خواستم جز آبادی
بگو برای درخت شدن چند حلقه تا جوانی ام بزنم؟
این کروموزومی که جهانی شدن برایش کم است پُلی مراز برنمی دارد
بگذار شعری که می زند به سرم فقط به سرم زده باشد
...
آقایان ، خانم ها من شاعر شعر خودم هستم ... لطفا کنار بروید
دور گرفته ام در فضایی که نمی توانم حدس بزنم...

موهای مادر از عزا در آمده اند !

soorenaa — Thu, 28 Aug 2008 21:55:18 GMT

سلام شاعر گرامی !
برای تاخیرم و عدم پاسخگویی به کامنت ها معذرت می خواهم . جشنواره ی خوارزمی و بعد هم همایش رامسر وقتی برای رسیدگی به وبلاگ باقی نگذاشت .

شعر ...!

لطفا سس خردل ! جنازه دارد در شهر می گردد
صد دام از سر این دشت نگذشته / دیدی ؟
طاقت این شط از سرم می رود / این موجی تازه است انگار
حتی اگر پیچ رادیو لهجه ام را نشناسد
(فواد روزی چٍل بار میونٍ غصه هاش می پُکه - بفهم !)
پیراهنم از راه راههایی که به خلیج می رسد بو گرفته ،فقط

باید مشق بنویسم برای بچه های امشب
آن مرد نیامد و موهای مادر از عزا هم گرفته است
(نفت از موی سامری بالا می کشد - جراید !)
با جنازه ای در گلویم گره می خورم
بالا می آوری سرگیجه هایم را به کورترین نقطه ی خیابان
(قند توی دل دریا آب می شود - من قهوه ام را تلخ می خورم آقا )
یکی این صدا را از گوشم بدزدد ، دارم زیادی می شنوم
فشنگ ها برنده تر از این که نمی شوند / می شوند ؟
کفش روی هر پاشنه ای بچرخد دنیا برای آمدنت جفت شد
در همیشه به سمتی پهلو می گیرد که خانه نمی شناسد
(باید فکر کنم بیت الحزن همین جاست )
گریه به گریه داده ام تا مژه هایم برایت آرزو کنند
که خانه هنوز به انتظارت در می زند - ببین !
این روزها چشم هایم عطسه می گیرد به راهی که بر نمی گردی
از تار به تار این پتو بغضی در نمی زند / بشنوم ؟
نصف النهار از شاهرگ پدرم می گذرد استوا از سینه ی مادرم
(کسی که می ترساند بیش تر ترسیده است )
قرارداد : این کفن خشک نشده جنازه را از شط بکش حتما
دارم فکر می کنم یکی جاده را از سرم باز کند .
که میدان از جایی سعدی را دود می دهد/ چشم نخورده لابد !
همین جا را خط بکش ! اصلا باد از این خط در نرود بهتر
باز شاعر شدم باران ؟
وقتی هوایی می شوم مگر می شود نباری ؟
حالا که از کفش هایم در شمال هوای تو قدم می زند تا سرم ساحل می رود .
برای تحویل گرفتنم سال جدید لازم نیست
یکی خودش را در این شیشه بیندازد
می خواهم برای کویر پشت سرم دریا بسازم - همین !

سالها رفتند ....

کتاب " ایل لر گئتدیلر" / مجموعه شعر به ترکی آذری / ترجمه : علیرضا ذیحق

از استاد ذیحق برای تمام تلاش های ارزشمندشان سپاسگزارم در این کتاب می توانید ترجمه ی شعر مرا هم بخوانید .

از این جا دانلود کنید

شعر سیاه به سیاهی نمی زند ! / تاملی در شعر لیلا حکمت نیا /آقای احسان خلیلی

این شعر را در نشریه ی سپهر بخوانید

مجله ی ادبی شمال کشور هجوم به روز است .

شعر تازه ی من را از این جا بخوانید .

این طرف دنیا به بودنم سنگینی می کند ...

soorenaa — Tue, 15 Jul 2008 18:08:18 GMT

دوره ام کردند !
درسهایم چهار دور در روز ، زندگی دوره ام می کند !
بیدارم از صدای نبضی که مچ می گیرد / گرفت
میزان ساعتی نیست که از یک دور کامل ... کارم به عقربه کشید !
این چاه هم به گریه هایم قد نمی دهد .
نیوتون هزار چرخ می خورد تا سیب برسد به دهان من
آخر ابلیس جغرافیایی می داند که از این شهر هم می گذرد / گذشت .
(می خواهی تو را کجای این قله کشف کنم ، نرسیده ؟!)
من از سرخی چشمت رد می شوم وقتی زیر سرم خوابی است که تعبیرش چشم تو نیست
"هدایت " نخوانده از راه راست به تیغ می زنم !
....
رد پای من در نگاه تو قدم نمی زند دیگر
وقتی چهار ستون زندگیم لنگ می می زد .
آفتابگردان نمی فهمد زمین خورشید را برای آفتابگردانی دیگر می چرخاند .
....
از همین نقطه گریه را شروع می کنم .
در فرصت چشم های تو آبی نیست که مرا بزند .
(پنبه ام را هم نزنی گوشم به این انفجار بدهکار است هنوز !)
حتی اگر شعاع کم بیاورم زمین باز می چرخد - به سمت تو ؟
این همه نردبان قد بلند کرده اند تا دیوار
من از کجای این دنیا سر در بیاورم لیلا ؟!
من که قیامت نشده ...به پا شده ام .
یا درخت ایستاده می میرد که ریشه بدوانم تا سرم یا ....
ببین به اندازه ی این کوچه ها کسی می رود / برنگشت
این خیابان اسم ندارد - من که برادرم را دوست دارم !
(کات ! ممکن است اشتباه باشد حالا یک بار دیگر سرم را ببرید )
سر این جنگ همیشه گره دارد در گلویی که .../ هوایی ام نکن !
حالا که قرار است پیراهنت بوی تیمارستان بدهد ، یوسف منم !
تا دنیا دیوانه دارد سنگ بهانه ی خوبی است برای کفش های من
از چشم هایم پیداست که چند نفس بریده ام تا این جا
از بیت الحزن من تا گریه های تو چند چاه فاصله داریم ؟ علی !
وقتی بغض هایم به پای چاه تو نمی رسد .
...
کسی نشست ، شهادت داد و من در زمین منفجر شدم
بگذار موهایم پشت گوشم را نشمرد - دارم می شنوم لیلا !
چشم هایم را از آب گرفته ام که تمساح بفهمد چقدر اشک هایم طعم دریا گرفته است
حتی اگر سفیدی این کفن عاشقت بشود برای نبش به نبش این قبر مرده ام !
چقدر به صورتت نیایم که چشم برداری از این قیافه ! ها ؟
هنوز تلفن در دستهایم بود که آن طرف بوق ------ خط می خوری !
نمی توانم ادعا کنم پاهایی که پشت این سطر قدم می زند - در کفش تو نیست
مادر ، تیتر روزنامه ها را نگاه کن ببین چقدر مفقود شده ام
یکی مرا تا تهران برساند نمی خواهی که این جا بمیرم ؟!
....
خبر را از گوشهایم بگیر !
پیکان چیزی برای علامت گذاری آرش است حالا هی دود کنید
این دست به چشمم نرسیده دیدم چه گذشت / رد شد
لیلا ! دستهایت را برسان تا دهانم
با هر چرخشی حرف دارد برای نگفتن
....
زبانم باز می ماند تا نفس نفس عاشقم کند !
...
حرف هایت از دهان مردم شهر دکلمه می شود
ریگ تازه ای از کفش های خودت بساز - سنگ بزن !
به پدرم سپرده ام برای قبرم سنگ تمام بگذارد
خنجر را به حنجره ام پل می زدم اگر "بریدن از تو سخت نبود "
بدون هیچ سرفه ای شاعریم را کنار می زدم
شانه هایت را بالا بزن ، بنویس ! :ليلا حكمت نيا مرد !

اقیانوس جوان /استاد گرامی ام آقای آتشی (در حاشیه ی شعر این طرف دنیا به بودنم سنگینی می کند )

در کفش هایم حس بیایان شدن موج می زند - بزنم ؟!

soorenaa — Fri, 30 May 2008 17:08:18 GMT

سکووووووووووت به احترام کلمه

ناگفته نماند كه هر كامنتي را كه با نام من و يا از طرف من دروبلاگ هاي مختلف درج گردد شديدا تكذيب مي نمايم. در ضمن با عرض معذرت کامنت هائی که در رابطه با متن نیستند و به حواشی پرداخته اند در زمینه پست درج نمی شوند.

با احترام: ليلا حكمت نيا ، مديريت وبلاگ

***************************

این شعر با صدای آقای مومنی مقدم / از این جا دانلود کنید

مادرم نگران فرداهای لیلا نباش اگر میراث پدر من باشم برادریم را اثبات می کنم ! این شعر با عشق تقدیم به تمام خوبی هایت و دست های مهربانت تولد قشنگت مبارک (پیشاپیش ! )
تقدیم به لیلایی که من نیست و نمی شوم هرگز ( از کفش هایم تا شمال هوای تو قدم می زند در سرم)
و تقدیم به همکلاسی هایم و روزهای تکراری دبیرستان .

شعر !

"خاطرات منجمد "

تا حالا کسی مثل من دیده ای؟
خشک نمی شود کفنم در اولین دیدار ...دل كه گورستان مرده هاست
مادرم تنها معماری که تا ثریا دوست دارد كج نباشم
(شمع نشوم هم می سوزد پروانه ام - ببین! )
نبض از ثانیه بالا می زند
می ریزم به اشکي که تو را بالا نمی آورد
کانال به کانال رنگ عوض می شود-- نگاه كن !
چشم می بندم از پنجره اي که همیشه سر بالا دلم را گرفت
از این آسمان که می آیی ماهی هر شب به آب می زند ... باران
از این کشتی می دوم به سمت ناخدائي که ایمان دارد
این آسمان تا گردنم هم اگر پایین بیاید ... بعید است که به صرف ارتفاع برسم
خزر حرفی ندارد اگر چشم هایم را همین جا بتکانم ....تو خضر باش !
عکس تصویر هر روزه ام ...خوبم
از خاطرات منجمدی که تو را کم دارد
می زنم به آتش که گلستان نمی شود ــ بهتر!
دور سرم بگرد شيراز! من سعدی نیستم !
حتي عصر سه شنبه اي كه لیلایی ام بود.
دوباره قصه را از سر می گیرم تا به پای این چوب زدن ها ــ فلک دوباره برقص!
گندم آرد نمی کند از وقتی موهای مادرم سفید می شود
این ساز کوک نشده کلاهم را قاضی می گیرم ... باد نمی آید هنوز
اين حرف ها روي دلم سنگيني مي كند
کارد تا حنجره راهی ندارد - صدقه قربانی هایت را ببر جای دیگر!
خط بکش که بدانم چند بار دلم گرفت ------------/////////////////______""""""
خط دستهایم با تو جور نيست ...هرگز !
بغض در گلویم گره -- گره کور می زند به چشمت
ما روی معدن نفت خوابیده ايم - پلک نزن!
سیاه تر از این به عزا بنشین !
من از عقربه زخم می خورم یا با ساز تو ناکوک می رقصم ؟
این مرداب قبل از مرگ ِ آب مرا ببلعد چه ؟
لهجه ام از زبان تو مي زند بيرون: دوستت دارم !
این زبان، اگر هزار دلم نکند می بینمت ليلا!
کویر نقش زمین ترم که هنوز خاکی باشم
وگر نه تا زدن به دریا کفشی نيست
سقف آسمان سوراخ نشده ...كودك قانا مرد به وقت 20:30
لب را می دوزم از سطری که نمی خواهد تو را بفهمد
همیشه چیزی جز این ریتم مرا پخش می کند در کوچه .
در گرگ و میش هوا می شود به دروغ تو ، توبه کرد ...
(قبل از اینکه پدرم دست به کشف بزند ! ...شاید )
اگر با من بیایی حتما تیر باران خواهد شد
آهو به مرگ خودش هم رضایت ندهد ، ضامن ندارم
منفجر می شود لابه لای سطری که نخواستی
باید بگویم :
این کوچه عبوری است که زندگی ام را زیر می گیرد .
دنیا اشغال است
دست بردار نيستم دوباره مي گيرم به سمتی که باید مرا ببرد.

***********************************************

باران سپید :

شعر ارتعاش و بعضي از مولفه هاي آن كه در اين اثر كاربرد داشته است:

از كانون هاي متعددي كه در اثر كنش بين كلمات در يك سطر ايجاد شده ، برخوردار است كه اين كنش ها تنها بر اثر اتفاقاتي ست كه در فرآيند شكل گيري اثر و به موجب تصادف به وجود مي آيند. در واقع ساختارها نقشي در ايجاد آن ها ندارند.
اين كانون ها موجب ايجاد ارتعاشات در سطح متن شده، نقش پيش برندگي را در كل متن ايفا مي كنند.
هر چه تعداد كانون ها بيشتر و يا قدرت اتفاق در هر كانون تاثيرگذارتر باشد شعاع ارتعاشات در سطح وسيع تري موثر واقع شده متن را بيشتر دچار جنب و جوش و حركت مي نمايد.
شعر ارتعاش به سمت گفتمان ها ي همجوار و يا متقابل گرايش دارد كه گاه اين گفتمان ها در ظاهر هيچ ربطي به هم ندارند و كاملا بي نظم به نظر مي رسند ولي همين بي نظمي به سمت خود سازماندهي اي پيش مي رود كه از لحاظ زيبائي شناختي نگره اي نو را پديد مي آورد.
تمام اتفاقات ناشي از ارتعاشات، منجر به به هم ريختن نرم طبيعي جملات شده ، و با بروز ظرفيت هاي جديد زباني ، سطرها را دچار لايه مندي كرده و در نتيجه آن را به سمت تاويل مندي هدايت مي كند.
بهره گيري از نرم موسيقي طبيعي كلام به گونه اي كه از اجزاي كلمه در شعر شود ، به شكلي كه خود قابل تاويل باشد.
نقش كلمات با پنهان كردن تصوير در خود بيش از هميشه رويت مي گردد ، يعني شعر به طور خاص با اهرم كلمه در فرآيند ساخت و ساز پيش مي رود.
سنن و آداب بومي و محلي و ضرب المثل ها براي فاصله گرفتن از ماشينيزم مدرن تاثير فوق العاده اي در شكل گيري اينگونه اشعار دارند.
در اينگونه اشعار بنا بر اين است كه جهاني مشترك از همه اين مولفه ها از قبيل جنگ ، عشق ، حكايت ، اعتقادات و ... كه اجزاي جدائي ناپذير زندگي بشر هستند ساخته و به خلق شاعرانه اثر دست بزنيم.

با اين مقدمه مي رويم سراغ متن خانم ليلا حكمت نيا:

شعر با يك فراخوان رجز گونه (تا حالا كسي مثل من ديده اي؟ ) شروع مي شود و پس از آن بلافاصله شرح حال كوتاهي را در چند سطر مي خوانيم . در سطر هاي ( نبض از ثانيه بالا مي زند.... تا ... از این آسمان که می آیی ماهی هر شب به آب می زند ... باران ) كانون اوليه شعر شكل مي گيرد كه در واقع سطرهاي متوالي اي هستند كه حول يك كانون مي چرخند و خود مركز يك اتفاقند. اين كانون چنان تاثير گذار است كه ارتعاشات آن در حوزه گسترده اي بر سطرهاي بعدي قابل مشاهده است كه مي توانم آن را جزء اصلي ترين كانون در اين متن بدانم. سطرها زير تحت تاثير همين كانون شكل گرفته اند:

از این کشتی می دوم به سمت ناخدائي که ایمان دارد

. . . تا

اين حرف ها روي دلم سنگيني مي كند

البته ناگفته نماند كه در لابه لاي اين چند سطر چند كانون ضعيف شكل مي گيرد كه تنها از يكنواخت شدن سطرها جلوگيري مي كند و دامنه ارتعاش چنداني ندارد در واقع مي توان آن ها را به پس لرزه هاي پس از زلزله تشبيه كرد:

خزر حرفی ندارد اگر چشم هایم را همین جا بتکانم ....تو خضر باش !
يا:

دور سرم بگرد شيراز! من سعدی نیستم !
حتي عصر سه شنبه اي كه لیلایی ام بود.
و كانون بعدي كه از نظر من دامنه بر عكس كانون قبل قدرت كمي دارد و در حوزه كوچكي موثر واقع مي گردد:

کارد تا حنجره راهی ندارد - صدقه قربانی هایت را ببر جای دیگر!

و كانون موثر بعدي :

بغض در گلویم گره -- گره کور می زند به چشمت
ما روی معدن نفت خوابیده ايم - پلک نزن!

به منفك بودن ظاهري سطرها توجه كنيد. به سطرهائي كه لحظه به لحظه مخاطب را دچار تلاطم و حتي درماندگي مي كند. به هجوم گفتمان هاي متعدد كه بي ربطي آنها ظاهرا به كلافگي منجر مي شود. مثلا سطرهاي:

دوباره قصه را از سر می گیرم تا به پای این چوب زدن ها ــ فلک دوباره برقص!
گندم آرد نمی کند از وقتی موهای مادرم سفید می شود
این ساز کوک نشده کلاهم را قاضی می گیرم ... باد نمی آید هنوز
اين حرف ها روي دلم سنگيني مي كند

اما وقتي به مناسبت هاي درون اثر توجه مي كنيم متوجه مي شويم كه متن در ساز و كاري متفاوت دارد به سمتي خود را سازمان مي دهد كه از قواعد از پيش تعريف شده متفاوت است و در واقع با يك نگره جديد مي توان در آن به يك زيبائي شناختي جديد دست يافت. هيچ سطري در تائيد ساختاري سطر ديگر قرار ندارد. هر چه هست كنش و تحرك خود متن است كه مخاطب را با دنياي جديدي رو به رو مي كند كه در عين بي ساختاري ، ساخت مند است و اين ساخت مندي ارتباطي چندان با تعريف هاي رايج درباره ساختار ندارد. بلكه خود داراي سامانه اي ست كه مي توان بر مبناي آن از همجواري گفتمان هاي متعدد به يك اثر واحد دست يافت.

كانون بعد:

کویر نقش زمین ترم که هنوز خاکی باشم
وگر نه تا زدن به دریا کفشی نيست

در به هم ريختن نرم طبيعي و عادات ساختاري جملات مي توان به كاركردهاي جديد رسيد كه نوعي لايه مندي را به همراه مي آورند كه مخاطب امكان تاويل بيشتري داشته باشد. در واقع متن، ديگر تنها به مولف اختصاص ندارد بلكه مخاطب نيز خود را در متن شريك دانسته در شكل گيري آن موثر خواهد بود.

در لا به لاي گفتمان ها و نيز صداهائي كه در خلال نقش گيري كراكترهاي مختلف ايجاد مي شود مخاطب نيز مي تواند به نقشي از خود دست يابد و اين يعني دموكراسي در متن.

در گذشته موسيقي يكي از عناصر مشخص و بارز اشعار بود و به گونه اي برجسته نقش تعيين كننده داشت . در اين دست آثار نرم موسيقي طبيعي كلام از اجزاي كلمه در شعر مي شود به شكلي كه خود قابل تاويل است. مثلا در اين سطرها مي خوانيم :

عکس تصویر هر روزه ام ...خوبم
از خاطرات منجمدی که تو را کم دارد
می زنم به آتش که گلستان نمی شود ــ بهتر!

در واقع اين دست آثار ، به عنوان يك متن نوشتاري و نثرگون در مي آيد . لذا با هضم موسيقي در شعر و جذب آن در سطرها آثار بهتري در خواندن شعر نوشتاري برجاي مي گذارد.

تصوير هم كه در گذشته مانند موسيقي از برجستگي ويژه اي برخوردار بود امروزه از آنجا كه خود به بخش هاي متنابهي از هنر تصويرگري در آمده كه شامل عكس، نقاشي، گرافيك و ... مي شود ، نقش كلمات اين بار را به دوش مي كشند و با پنهان كردن تصوير در خود بيش از هميشه ايفاي نقش كرده ، مورد توجه اند :

خط بکش که بدانم چند بار دلم گرفت

خط دست هایم با تو جور نيست ...هرگز !

يعني محوريت كلمه به طور خاص در فرآيند ساخت و ساز شعر پيش برنده است. در واقع ماتريال اصلي ايجاد كانون ها و نيز دامنه ارتعاشات محسوب مي شود.

آنچه كه به عنوان شعر جنگ و يا ضد جنگ در دنياي امروز متداول است متاسفانه تنها اهميت خود را به حد و اندازه هاي تصويب قوانين بين المللي و بعضي اعتراضات خلاصه كرده است در حاليكه جنگ ، عشق ، حكايت ، اعتقادات و ... مولفه هائي نيستند كه بتوان بدون انسان براي آنها تعريفي قائل شد. چراكه حضور انسان به عنوان محور و كانون چنين وقايعي مستلزم دريافت از همه ي اين وقايع و اتفاقات است. در نتيجه اين شعر هم بنا دارد جهاني مشترك از همه اين مولفه ها بسازد.

سقف آسمان سوراخ نشده ...كودك قانا مرد به وقت 20:30
همیشه چیزی جز این ریتم مرا پخش می کند در کوچه

جنگ اگرچه ويراني هاي بسياري را در پي دارد اما نمي توانيم حافظه ي 8 ساله ي آن را از ذهن شاعر فارسي سراي ايراني پاك كرده و خلائي بسازيم كه جاي آن هر چه مي تواند خانه بسازد و اهميت همين ساز و كار ، مناسبات جديدي را در پيوند عناصر ايجاد كرده است كه اين پيشنهادات عليرغم قابل نقد و تحليل بودن راه جديدي فرا روي ادبيات معاصر گشوده است.

حتي توجه به سنن و آداب بومي و محلي و ضرب المثل ها براي فاصله گرفتن از ماشينيزم مدرن در اينگونه كارها به طور گسترده اي مشهود است حتي در تلاش در جهت آنكه خود بنيان ايجاد مثل ها و حكايات باشند:

آهو به مرگ خودش هم رضایت ندهد ، ضامن ندارم

يا:

می زنم به آتش گلستان نمی شود ــ بهتر!

و پايان بندي شعر كه :

این کوچه عبوری است که زندگی ام را زیر می گیرد .
دنیا اشغال است

دست بردار نيستم دوباره مي گيرم به سمتی که باید مرا ببرد.

شاعر در ساخت و ساز جهان هاي متعددي كه در خلال متن مي سازد و گاه همان ها را با جسارت ويران مي كند به جائي مي رسد كه در يك وازدگي عرفاني با جديت خود را به مسيري مي سپارد كه بايد. در واقع او مي گويد كه هيچ دري براي او هرگر بسته نيست ... و نبادا!

براي ليلا حكمت نيا و شعرهايش كه گام هاي بزرگي برداشته اند، موفقيت هاي بيشتر آرزو دارم. برقرار باشي.

سید محمد آتشی:

دختری خودش را در شعر غرق کرده

آرتوررمبوGean-arthur rimbaud(1891-1854)سی وهفت سال عمرکرد.درشمال فرانسه به دنیا آمدودردبیرستان مایه ی افتخارشد.نیروی عصیانی که دراوبود،باعث نوشتن شعرهایی درشانزده سالگی اش شد.درجنگ های داخلی فرانسه شرکت نکرد، اما شعرهایش آتش افروزشدند.تاحدی که پل ورلنpaul 1844-1896)verlain (به اونوشت:"روح بزرگ گرامی،بیایید؛چشم به راه وآرزومند شمائیم".رمبوکتاب "زورق مست"درجیب،وتحت حمایت ورلن به همه جارفت.درزمان حیاتش هیچ کس به وی اهمیت ندا د!کتاب "رنگ پاشی ها"ی وی چهل سال بعدازمرگش کشف شد."زورق مست" را اودرهفده سالگی سروده است،یعنی سنی که لیلاحکمت نیادرآن است ومن این چند سطررادرموردرمبو به این بهانه گفتم که متوجه باشیم که آرتوررمبوی ماظهورکرده؛ مشابهت هایی بین این دو شاعر است!..عصیان گرونابغه وبسیارجوان وناشناس درزمانه خودشان ...
شنیده ام این طرف وآن طرف حرف هایی که اینهاشعرنیست!یالیلاتاکجامی تواندادامه دهد؟اوراه خودش راپیداکرده ...واگرمانعی سرراهش قرارنگیرد!؟درآینده ازاوبیشترخواهیدشنید.درمیانه ی شعرکلاسیک ومدرن امروز ما،دردوره بت های بزرگ شعری که کوچکترهازیر پاله می شوند،درعصررابطه ونان قرض دادن ها،دختری دارای نبوغ واستعداد، خودش رادرشعرغرق کرده است!شعرهایش بسیارزیباوتازه وبکروهرسطرآن،پارگرافی کامل است
لیلا می کوشدباشعرهایش سرچشمه ی خیال پردازی های خودرادربرابرزشتی های جهان قراردهد،اومی داند که جهان رانمی تواند تغییردهد!به همین دلیل دستگاهی ساخته است ازشعر که ازتمام آرایه هاوصناعات شعری وعروضی قویتراست.تحسین ما هنگام شنیدن شعرهای اووقتی بیشترمی شودکه بدانیم لیلا بیش ازهفده سال ندارد.دراین سن وسال اوازجهان ناپیدایی پیام آوری می کندکه برای همگان جذاب است.درباره شعرهای اوتفسیرهای متعددی می توان بیان کرد.ازجمله آنکه آیااومی خواهد میان رنگها،صداها،اشیا،فضای پیرامون،زندگی ،مرگ،کلمات ،احساسات ،تخیلاتش ،..وشعرش همبستگی ایجادکند؟آیاازچیزهایی که درکودکی می دیده ویااکنون درنوجوانی می بیند، الهام می گیرد.من که اورادیده ام وشناخته ام،میدانم که برای اوهیچ کدام ازاین هااهمیت درجه یک راندارند!چراکه اوتمام این چیزها وپدیده هارااینطور می بیند، همین وبس.
نوعی بیان ارتجالی رویاوحساسیت وگذشتن ازهرگونه فرمانبری مطلق ذهنی درشعرهای اوست که درعین خصوصی بودن غیرخصوصی هم هست!جلوه ی عینی زندگی ست البته به طرزشک آلود،همراه با طنزونیشخندی ظریف.دراین موقعیت شعری حساس برای وی،بی دقتی بدترین بلاست!برای ذهن لیلا آنچه درک شده، خوبست.می تواند دردرک ناشناخته هاکمکش کند.پارادوکس گشودن گره حساس این موضوع اوراازلابیرنتی بیرون خواهد آوردکه بسیار نجات بخش می باشد وازاین بریده نوشتن خلاصش می کند.

آرزو غفوری :

شعر نگاه بی طرفانه انسانیست که باور دارد در این دنیا کنترول خیلی از مسائل از دست انسان خارج است و او تنها زمانی می تواند تسلت بر کاری را داشته باشد که نیت انجام آن را در خود پرورانده وهمت را پشوانه کارش کرده باشد.تردید و شک انسانی که نمی داند زندگی با او چه خواهد کرد و او چه تصمیمی برای زندگی خود خواهد داشت.سئوالی که شاید بیشتر انسان ها با ان مواجه هستند"آیا زندگی است که ما را می گذراند یا ما هستیم که او را طی می کنیم ؟آیا او برای ما تصمیم می گیرد یا ما هستیم که تصمیم گیرنده ایم؟شعر تصاویر متفاوتی از هم را پیش روی خواننده می گذارد اما تصاویر به نوعی سیر یک داستان یا خاطره ای از گوشه یک زندگی را بازگو می کند.لحظاتی که با الف آغاز می شود و به ی ختم می گردند!این تفاوت در موضوعات در حقیقت شکل دگر گون شده ای از تحولات ناشی از گذر عمر و اثرات گرفته شده از بلوغ جسمی و فکری آدمیست."نگاه وتفسیر زیبای شاعر از عشق و دوست داشتن و ورود به فضا و تمایلات عاطفی!شاعر الگو و سلیقه خاص خود را به خوبی در این شعر بکار برده است/نوآوری و آرایش ادبی ای شعر/ گاه بسیار بکر و زیبایند و نشانه تسلط شاعر برای آفریدن تازه ها است.به کار گیری شاعر از کلماتی که به نوبه خود در زبان محاوه ای به گونه ای دیگر معنا می شوند و او در این شعر به شکلی دیگر کلمات را در یک آرایش بسیار زیبا و موزون در کنار هم قرار داده است که معنائی فراتر و بهتر از معنای عامیانه و همیشگی خود را گرفته اند.از دیگر توانائی های شعر استفاده دیگر یا شکل دومی از جملات و مثل هائیست که ما شاید به طور متداول در زبان محاوره ای از آن ها استفاده می کنیم و در این شعر شاعر توانا توانسته به شکلی تخصصی تر آنها را باز سازی کنند.شعر در میان پیام های متفاوتی که با زبانی گشاده و گویا از نارسائی ها و بازی های زبانی دنیای خود پرده بر داشته است.او صادقانه به دوست داشتن و عشقی که در نهاد انسانی اش می جوشد پایبند است و تعهد خویش را حتی در شعر نه در زبان شعار بلکه در زبان حقیقت آگاهانه بر ملا می کند.
" لب را می دوزم از سطری که نمی خواهد تو را بفهمد "
و در پیوندش با صداقتی که او در خود سراغ دارد عوامل دیگری هم وجود دارد که به خاطر مزاحمت آنها او باید همه مکتوبات قلبی خود را پنهان کند و شخصیت واقعی خود را به نوعی که با اجتماع اطرافش منافات ندارد نشان دهد و خودگریخته شود!و این عناصر در ترکیب با هم تضاد هائی را ایجاد می کند که ابتدا شاعر با خو و در مرحله بعد با اجتماع اطرافش پیدا می کند/ شاعر در سطر "همیشه چیزی جز این ریتم مرا پخش می کند در کوچه"در حقیقت این نشانه همان تضادهائیست که او در نهانخانه خود به طور مداوم انها را به همجا با خود می کشاند و در جنگ با ان هاست.شعر در حقیقت نگاه ژرف رئالیستی یک انسان اندیشمند به همه تحولات زندگی و ساختار ها و نناهنجاریهاست که سبب می شوند انچه را هم که به عنوان شادی و آسایش و شیرینی حیات می توان از آنها بهرمند شد را کوتاه کند و به طول درد ها بیفزاید!انسان موجود جایزالخطائی است و خود را الوده گناه می کند اما می تواند هم بخشیده شود و اگر انسان به نقطه ای از درک و شعور انسانی برسد و بداند که مرتکب گناهی شده است تا فرصت جبران داشته و دارد سعی به جبران و برگشت از راه خطای خود دارد و این برای هر یک از ما انسان ها چیزی آشکار و تجربیست!اشاره شاعر در این شعر هم به تین واقعیت ملموس است و همچنین تردید هائی که انسان و جدلی که او می تواند با خود داشته باشد بر سر بخشیده شدن یا نشدن ها یا اصلا انجام توبه ها یا ندادن ها و حتی ترس از دیده شدن و مورد سرزنش قرار گرفتن هاست که شاعر در این شعر از تحول طبیعی زمان گرگ و میش که دو دو های صبح بازی رنگ ها چنان شاهکارانه است که ادمی هنوز نمی تواند بداند که شب در حال آغاز است یا روز است که در حال غروب خو به خانه دیگر می رود!اشاره بسیار زیبای شاعر و استفاده بسیار توانای ایشان نشان از دقت نظر او بر اطراف و طبیعت و شناخت درست او از معنای اجناس است و این زمان دقیآ مناسبا بسیار زیادی با زمانی دارد که انسان یردر گم تردید ها خو و زمانی برای گذر از گناه به سر می برد و منمی داند دقیقا کجا واقع شده است و بعد از آن چه خواهد کرد و چگونه ادامه خواهد داد!
شعر از ترس ها و یاس ها پرده بر میدارد چیز هائی که میان اکثر جوانان خود خورده است.انسان های بی دفاع انسان هائی که دفاع نمی شوند و بدون مهیمن شدن خرد و نابود می شوند بدون انکه کسی مدافع حقوق و حق انها شود! و چه زیبا اشاره کرده است در این سطر که: "آهو به مرگ خودش هم رضایت ندهد/ضامن ندارد!"
و این واقعیت غیر قابل انکاریست که روزانه بسیار از ما شاهد آنیم و در نهایت تردید های مکرر که آدمی در برخورد با همه این ناسازگاری ها و تلخی ها حول خویش در نهایت به عقب بر می گردد و باز می پرسد از خود که:این کوچه عبوری است که زندگی ام را زیر می گیرد.بسیار زیبا و پر از معنی شاعر در بداعت توانسته تازه ای را بیافریند ...و اشاره به سرنوشتی داشته باشد که بخواهی نخواهی او را در خود حل می کند حال مثبت یا منفی بماند حقیقت انجاست که فرصتی برای تصمیمگیری به ما نمی دهد و ما را در خود هضم می کند!زمانی که دیگر جبران نمی شود/
و پایانی بسیار زیبا"دنیا اشغال است" شاعر توانا در این شعر چیره دستانه تا مرزی پیش رفته که در هر سطری می توان تازه ای را کشف کرد و این بسیار قابل ستایش است.بقول بزرگی که می گوید:انسان های می مانند که قدرت زایش داشته باشند"شاعر توانا توانسته با شایستگی شعر را بیافریند که حرفی برا گفتن داشته باشد...او حقیقت را بگونه ای که هست عنوان می کند زبانش روان ساده و بدون ناهنجاریست.حرف هایش آهنگی سالم و دلنشین دارند و هدفمند در شعر به پایان زیبائی می رسند و قدرت نهائی و درونی او در بیت آخریت استخراج می شود و آن استقامت و ماندگاریست و تلاش که لازمه هر کار و زندگی است که او به خوبی بر آن واقف است.در شعر ما با موضوعات متفاوتی آشنا شدیم که بطور ضربدر با هم در ارتباط بوده اند/شاعر بر نوشته خو تسلط خوبی داشته و فضای یک دستس بر شعر حاکم بوده است/او توجه درستی بر مسائل ریشه و عملی بر زندگی و اجتماعی ما داشته است/آرایش و فضا سازی های بسیار بکر و تازه از زیبائی های این شعر در درجه اول به چشم می خورند/تشویق خواننده برای جستجو گری در این شعر هم نهفته است به طوری که در بیت "اگر با من بیائی حتما تیر باران خواهد شد"و شاعر در این شعر نیز تعقید یعنی پیچدگی و دشواری هائی را برای فهم ساده تری از کنار هم قرار دادن کلمات با هم دارد که با توجه به بیت بالائی خود یعنی"قبل از اینکه پدرم دست یه کشف بزند!...شاید" با هم ار جهت تقدیم و تاخیر/یا حذف کلمات دچار تعقید لفظی شده است.به مورد دیگری که باید اشاره داشت/تتابع اضافات و کثرت تکرار در شعر است که متاسفانه بعضی از علمای ادب این را هم از عیوب فصاحت شمرده اند:و در این شعر کثرت تکرار برای حروفی چون/از/یا/با.این/به دفعات تکرار شده است البته این ها عیوب مسلم نمی باشند اما اگر به ندرت بکار گیری شوند شعر را زیبا تر می نمایانند.در پایان شعر در مجموع شاعر از ترکبیات بدیع و زیبائی استفاده برده است /فضا سازی ها بکر می باشند/لفظی که او در شعر دارد غریب و ثقیل نیست و اهنگ به گوش خواننده گنگ و ناشناخته نیست.کلمات رام و آرامند و از سردرگمی و وحشی بودن رهایند.و شعر بدور از ضعف تالیف میرود تا فضای دلنشینی را برای ما فراهم آورد...با تشکر از شاعر گرانقدر.

بهمن ارجمند :

نگاهی به آخرین سروده ی "لیلا حکمت نیا "

نگارنده لازم می بیند پیش از آنکه دیدگاه خود را درباره ی شعر خانم "حکمت نیا" مطرح کند ، از ایشان به دلیل سعه صدر و روحیه ی نقد پذیری شان تشکر و قدر دانی نماید.ایشان سعی کرده اند به دیگران بیاموزند که همواره می توان با اعتماد به نفس و صادقانه کار خود را در معرض ارزیابی و نقد دیگران قرار داد و به تکامل و توسعه رسید.

***

نگارنده شعر را از مقوله آفرینش می بیند که باید دارای انسجام و ساختار باشد.فقدان انسجام و ساختار در یک اثر هنری اثر را فاقد ویژگی آفرینندگی می سازد و آن را با صفت نابهنگامی ، موتاسیون و جهش هایِ غیرقابل پیش بینی همراه میکند.

طرح چنین مقوله ای برای آنان که به سرودن شعرهای پست مدرن روی آورده اند پذیرفتنی نیست یا برای آنان که مقوله هنر را از بخش خودآگاهی هنرمند فاصله می دهند و به ناخودآگاهی هنرمند راجع می گردانند بسیار ارتجاعی و کلاسیک به نظر می آید.اما به نظر نگارنده امر ساختار و انتظام و مفهوم در اثر هنری ویژگی های برجسته هر اثر هنری اند و این صفات برجسته اند که اثر را از تفنن دور می گردانند و به ماندگاری سوق می دهند.

در پرانتز می گویم به نظر نگارنده شعر پست مدرن در ایران تنها نوعی کینه کشی امثال "براهنی" از زبان فارسی است که می خواهند از این مهمترین عنصر ایرانی بودن به ادعای سرکوب قومی انتقام بگیرند.هرچند این جریان ادبی مورد بهره برداری ِ پایگاههای ِ قدرت در جهت عقیم سازی فرهنگی قرار می گیرد تا از تولد و تولید اندیشه ی بسامان در شعر و از ظهور مقوله ی مفهوم جلوگیری شود وبه صرف بازی زبانی و کلامی و تصویری تنزّل یابد.

نگارنده معتقد است شعر فوق در میانه ی این دو تلقی از شعر قرار دارد و هنوز در برزخ ِ انتخاب است.از یک سو فاقد ساختار و از طرف دیگر مفهوم گرا .از یک سو حاصل تکانه ها و هجوم لحظه های آگاه شاعر و از سوی دیگر حاصل لحظه های متفرق و پراکنده که اثر را از خصلت انسجام و ساختار دور می گرداند.شعر از تکه های درخشان و قابل تأمل نسج یافته که نامتوازن و ناهمجنس می نماید اما هر تکه در فردیت خود مرغوب است اما در هیأت تجمیع ، کلیت شعر را ملبس به جامه ای ناهمگون می سازد. و همین امر به نظر نگارنده باعث می شود که مرز بین کاریکلماتور با شعریت متن درهم آمیزد و ناروشن به نظر آید.

امیدواریم که خانم حکمت نیا مجمع الجزایر تأملاتشان را به کلیتی واحد پیوند دهند.البته این جزایر توسعه یافته و پراکنده می توانند در خود یک اثر آباد وکامل اما محدود و کوتاه باشند.اما شاعر هم در پی طولانی شدن شعر است و هم در جهت وحدت این لحظه ها و مخلوقات کلامی و مفهومی آن تلاشی نمیکند.

نگارنده معتقد است که خانم حکمت نیا از این وضعیت عبور می کنند و مصراع های درخشان و پراکنده شعر ایشان که در نوع خود کم نظیرند ، زیبایی و هویت خود را در انسجام و وحدت بازمی یابند.

( این نقد در وبلاگ آقای ارجمند کلیک کنید )

پروانه دلاور:

این زبان اگر هزار دلم نکند !

دوستم ، شعرت را چندبار خواندم ومهمترین حرفی که منِ امروز می خواهم بزنم این است خیلی حرف داری و حرفهای خوبی داری لیلا اما تزاحم مفاهیم بسیار وموسیقی ناساز ، بزرگترین لطمه را به آن زده است. شاید شعر تراشیده تری از این شعر متولدشود... دراین سطح ناهمگون به حرفهای درخشان وقابل تأملی بر خوردم.
آفرین!
: «ماروی نفت خوابیدهایم – پلک نزن! / سیاه تر ازاین به عزا بنشین! »( باحذف معدن)
: «تا زدن به دریا کفشی نیست »
و...
تلاشت برای رسیدن به بیان خاص قابل مشاهده است اما در بیشتر سطرها چالش زبانی شعرت فقط شامل جابجایی ارکان جمله است ودیگر اینکه به اقتصاد واژگان کم توجهی شده . سپیدی های شعرت را بیشترکن واضح تر اینکه من وقتی آب وآسمان آمد باران را می بینم، شمع را در کنار پروانه وسوختن ومرده وگور را همراه کفن و معمار وثریا وکج و ... . پیشنهاد می کنم درساختار سطرها و ساختار کلی شعرت تجدید نظرکنی.
شعرت تلاش می کند با هیاهو وشلوغی خود را بنماید اما پاره های چند پازل مختلف خواننده را غرق ازدحام می کند.
: «این زبان اگر هزار دلم نکند می بینمت لیلا!»
خوشحالم شعرت را خواندم وبیشتر خواهم خواند. عزیزم کمی ایجاز وحوصله ....

محمد علی حسنلو :

شعر با اعتراض شروع میشود.عاملی شاعر را آزار میدهد.زمان یا سازی که روند طبعی احساس و زندگیش را بر هم زده و بعد ترس از وارد این دنیا شدن و بلعیده شدن! بعد احساس بی اعتمادی و اینکه آیا واقعاً کسانی که میشناسد کلامشان و حرفشان از راستی دل است یا ... و بعد یکدفعه شاعر نیش محکمی به خودش میزند که حواست را جمع کن. می بینمت لیلا. این تکه واقعاً به دلم نشست و به جا بود.یعنی من حسش کردم.در سطر پنج و شش کویر نقش تر برای کویر که بی آب است و خشک جالب است . در سرتاسر شعر این حس وجود دارد که شاعر دریا را دوست دارد . در ادامه این موضوع بیشتر به چشم میآید. از سطر شش به بعد حس شاعر کم کم بزرگ میشود. با خودش میگوید وقتی سقف آسمان سوراخ نیست پس موشک از کجا میآید؟این دید شاعر کودکانه است. و البته به جا چون دارد از چشم کودک قانا آسمان را نگاه میکند نه از چشم انسانی که معنی علم را میداند و موشک را میشناسد. او مثل کودکی فکر میکند موشک هم مثل برف و بارا ن علتی لابد طبیعی دارد. ادامه شعر نارضایتی از دنیا است .دوخنن لب به سطری که انگیزه ای برای فهمیدن دنیا ندارد.گم بودن همه چیز در گرگ و میش هوا و اینکه دروغ گفتن در آن زمان ساده است و دیگر اینکه او حتی از کشف ها و اتفاقات علمی دیگر نیز می هراسد چون با چشم های خودش ویرانی های را دیده.( قبل از اینکه پدرم دست به کشف بزند شاید) و بعد گفتن این نارضایتی ها که همه در گلو گیر کرده ادامه پیدا میکند تا جایی که شاعر میگوید : این کوچه عبوری است که زندگی ام را زیر می گیرد / دنیا آشغال است. در واقع انتظار شنیدن این حرف با توجه به سطرهای قبل کاملاً طبیعی بود فقط شاعر نمیخواست بی مقدمه چیزی بگوید! چون برای ما چراهای زیادی به وجود میآورد؟ با تمام این حرفها و احساساتی که شاعر دارد باز هم دست بردار نیست؟ شاید او با خودش میگوید باید مقاومت کنم و به سمتی بروم که مرا با خودش ببرد.
یپرسد: دیده ای مرا؟ یعنی آیا حرفهای بالا را فهمیدی؟ کمی خودمانی تر ، میگیری چی میگم؟ آیا تو هم مثل من این دنیا حس کرده ای؟

من احساس میکنم شاعر دارد من مخاطب را در دنیایی که میشناسد با خودش سهیم میکند. او دل بریده از همه چیز مادر را از هم صادقتر میداند و خسته و رنجور میرود سراغ کسی به او مثل انسانهای دروغین بالا به دروغ نمیگوید دوستت دارم. مادر در واقع دارای این زبان نیست و بهمین دلیل شاعر به سراغش میرود. از طرفی در نظر او دیگر تنها عشق نیست که مثل گذشته پروانه را بسوزاند.حالا علت های سوختن پروانه بیشتر هم شده. دلایلی که اگر در سطر سطر شعر فرو برویم میفهمیم.
بببین او چه فشاری را حس میکند: نبضش از ثانیه هم دارد تندتر میزند! هی بغض میکند و اشک میریزد ولی چیزی عوض نشده.انگار بیماری بدی گرفته !چیزی در گلویش گیر کرده که هرگز به این راحتی بیرون نمیرود.حالا دارد به من علت تمام این اتفاقات را میکوید: کانال به کانال رنگ عوض میشود! چشم بستن و نخواستن برای دیدن بعضی اتفاقات. بارانی که هر شب به آب میزند ولی فایده ای ندارد. و آخر سر گشتن دنبال کسی که ناخدا باشد و از هم مهمتر ایمان داشته باشد. راستی چرا باید ایمان داشته باشد؟ من فکر میکنم که شاعر این را در دیگرانی به او دروغ میگفتند ندیده وگرنه ....
در این شعر شاعر آسمان را دوست ندارد. شاید علتش هم همان تفکریست که در موشک ها نهفته بود. اما یکبار هم در بالا گفته بودم او دریا را دوست دارد. وجود کلمه ی ناخدا،کشتی،و حتی خزر فکر میکنم برهانی کافی برای این مطلب باشد.و البته او شاید به نجات دهنده ای مثل نوح فکر میکند. بعد دوباره شاعر به درون خودش رجوع میکند. با عکسش حرف میزند. این عکس یا تصویر زندگی اکنون اوست یا قاب عکسی که همدمش شده. شاید بهتر باشد که بگوییم این عکس برای گذسته است و روزهایی که چیزی سرد و بی روح و منجمد نبود و شاعر با او حرف میزند چون شبیه الان نیست. روح دارد و سرد نیست. البته این امکان هست که حرف من درست نباشد و مورد اول یعنی همان نارضایتی ها منظور شاعر باسد. دو سطر بعد . میگوید من سعدی نیستم. این مرا یاد بیتی میندازد:
بنی آدم اعضای ....
در واقع او مثل سعدی فکر نمیکند. چون دروغ ، موشک ، بمب، جنگ و.... اجازه نمیدهد.البته ناگفته نماند که سعدی هم میتوانسته اینطور فکر کند چون در دوره ی مغول ها زندگی میکرد و باقیش را دوستان خودشان میدانند

اما فرق بزرگی وجود دارد. آن دشمن برای سعدی خارجی بود ولی آیا دشمن این شاعر هم خارجیست؟ فکر نمیکنم که اینطور باشد. در ادامه همان دلتنگی ها ادامه دارد.بخوانید متوجه میشوید. حرف روی دل شاعر سنگینی میکند. شاید فکر میکند نمیتواند راحت حرفش را بزند! و این میشود که از کارد و حنجره حرف میزند.از دلتنگی و
خط کشیدن که مرا یاد زندانی انداخت که در آن زندانی ها روزها را خط میکشند روی دیوار تا روز رهایی! جور نبودن خط دستهای او، گیر کردن بغض در گلو و بعد حرفی که باری اجتماعی به دنبال خودش دارد همه و همه میرساند که شاعر دوست ندارد پلک بزند و چشم باز کند. اگر یادمان باشد چند سطر قبل در برابر پنجره ایستاده بود و به جای اینکه بیرون را نگاه کند پلکهایش را بسته بود. کاری که کمی غیر عادیست و گفتار و محتوی اصلی شعر علتشر ا به من میگوید. اگر شعر با دقت بخوانیم و پا به پای شاعر پیش برویم حتماً متوجه میشویم.در پایان احساس میکنم شعر خوبی بود که اندیشه ای در در خودش نهفته است که شخصی نیست.هر چندکه شعر با نگاهی شخصی شروع شد ولی پابه پای شاعر بزرگتر و ظریف تر شد .

مصطفی پورنجاتی:

سلام. اجازه دهید با صراحت نظرم را در بارۀ شعرتان(که فرستاده بودید) عرض كنم.
مشق شاعرانه ی متفاوتی است. اگر انسجام تصویرها و معانی جزئی شعر، معیاری برای خوب بودن آن باشد، به نظر این كار، چندان وحدت درونی ندارد. البته تك سطرها، گاهی قشنگند و به كاریكلماتور نزدیك می شوند؛ مثل این ها: مادرم تنها معماری که تا ثریا دوست دارد كج نباشم- می زنم به آتش که گلستان نمی شود ــ بهتر! - خط دستهایم با تو جور نيست ...هرگز !
گذشته از اینها، یك ضعف عمدۀ این شعر، نارسا بودن آن است. این كه به نظرم، كسی موفق نمی شود از معنای سخن شما، در كلیت آن سر در بیاورد.
دوباره تاكید كنم كه تجربۀ متفاوتی است البته، كه ارزش دارد روی جنبه های ضعف احتمالی آن كار بیشتری صورت گیرد.
مثلا" این كه شیوۀ این شعر ، روایت گونه است و بین سوم شخص و اول شخص ، رفت و آمد دارد.

نادر نظامی:

من خود را نقاد نمی دانم زیرا اعتقاد دارم نقد شعر باید توسط یک شاعر زبده و مجرب صورت گیرد و آنچه بیان می کنم صرفا احساس شخصی من بعنوان یک مخاطب است .
من تا حدودی حرف آقا بهمن را قبول دارم ، بدنه شعر باید یک موجود واحد باشد و اگر در آن مطالب مختلف بیان می شود در نهایت باید با یک طناب به هم وصل شود . شعر خوب باید چنان باشد که اگر یک جمله از آن کم یا زیاد کنیم به خود شعر آسیب برسد و همه کلمات در خدمت احساس شاعر باشند و بدنه واحد آن درک شود . شعر خانم حکمت نیا دارای جملات زیبا و سرشار از احساس است و نوعی تداعی دهنده احساسات و دق و دلیهای خود و گاه ما ! ولی پرشها گاه بدنه شعر را از وحدت خارج ساخته است و فضای شعر تغییرات زیادی می کند .البته نظر من شاید درست نباشد و خود این نظر شاید احتیاج به نقد داشته باشد ! ولی من مقاله جالب که به این موضوع به نحو مستدللی پرداخته است اشاره می کنم ، و به یکی از دوستان شاعرم هم خواندن آن را پیشنهاد کرده ام .
مقدمه شعر زمان ما 1-احمد شاملو نوشته محمد حقوقی
ضمنا از نظرات دوستان درباره شعر جدیدم که تجربه جدیدی برایم در شعر است استقبال می کنم و با دقت گوش می نمایم .

علیرضا ذیحق :

زوایای پنهان در شعر "لیلا حکمت نیا "

با نگاهي به متن و محتواي شعر " خاطرات منجمد"

ليلا حكمت نيا ، جوان است و نگاه اش به شعر نيز ، با زباني كه خاص خود اوست جوان تر. او فطرتي شاعرانه و رو به كمال دارد و تصوير سازي هايش ، همه برگرفته از بطن اجتماعي كه با تيز بيني هاي نسلي كه همگام زمانه اش هست ، گره خورده است . شعر " خاطرات منجمد " اونيز يك حادثه است . حادثه از اين نظر كه من كمتر شاعري از نسل جوان را مي شناسم كه با پرهيزا زكلمات فاخر، بتواند نقبي اين چنين عميق به آلام جامعه و اصطلاحات روزمره ي آن بزند . جامعه اي كه زبان اش مرتب پوست عوض مي كند و به تعبير " ليلا " وقتي كه « نبض از ثانيه بالا مي زند وكانال به كانال رنگ عوض مي شود » عصر مي شود دوراني پرشتاب و ديگر آسمان ومهتاب ،آني نيست كه ما در شعرگذشته ي فارسي از آن سراغ داشتيم . ماه او در آسمان ، ماهي شده و به آب ميزند كه شايد ، ناخدايي با خدا را در كشتي زمان بيابد ودر زمانه اي نا كوك ، خبر از مرگ ِآب بدهد كه ديريست پروانه ها بي شمع هم دارند مي سوزند و بيم خشكي فردا مي رود .

شعر " خاطرات منجمد " ، با رگه هايي ژرف و زلال از سَيَلان و رواني ، به رسالتي كه اجتماع از شاعر طلب مي كند متعهد بوده و با ايهام و كنايه ، ترجمان دل خلقي مي شود كه از عقربه هاي جهان زخم برداشته اند :

« دنيا اِشغال است / دست بردار نيستم / دوباره مي گيرم / به سمتي كه بايد مرا ببرد . / آهو به مرگ خودش هم رضايت ندهد / ضامن ندارم / منفجر مي شود لابه لاي سطري كه نخواستي . »

اوبا بيان اينكه " مي زنم به آتش / گلستان نمي شود " چشم از معجزه ها بر مي گيرد و به واقعيت كوچه اي نگاه مي كند كه ديگر ريتم شعر " كوچه " ي فريدون مشيري را از آن نمي شود شنيد : " اين كوچه / عبوري است كه زندگي ام را زير مي گيرد . / بغض در گلويم گره / گره كور مي زند به چشمت / پلك نزن ."

" ليلا " با شعرش در آستانه ي تحولي است كه بنياد هاي آن بر تجارب خود وميراث هاي پربهاي شعر نو فارسي استوار شده و او حالا بايد به معماري و ظرافت بنايي بينديشد كه دارد به نام او قد مي كشد . اصول معماري هم ، رعايت سادگي و پرهيز از تركيبات پيچيده ايست كه ذهن را از زواياي پنهان يك اثر ماندگار، هرگز منحرف نكند . او بايد براي شعرش مادري باشد كه خود نيز به اهميت آن پي برده است : « مادرم / تنها معماري كه تا ثريا / دوست دارد كج نباشم . خزر حرفي ندارد .../ تو خضرباش / اي عكس تصوير هر روزه»

تازدن به دريا كفشي نيست ، ليلا !

سید حسینی :

احترام _ شعرتان را خواندم والبته با خیلی از سطرهایش لذت بردم. شعرتان از جنس اشعاری است که نسبیتی بزرگ بر همه چیز آن حاکم است تقریبا" از هر چیزی سخن گفته اید ، سطرها مخصوصا"در فردیت به سر می برند هرچند که شور و شوقی شاعرانه دارند ولی لذتی جرعه وار ؛ چون در پایان ( هر چند به نظر من این جنس اشعار پایان یا شروعی خاص از جایی ندارند، از جایی شروع نمی شوند ودر جایی پایان ندارند.) مزه ای خاص در کام نمی یابیم . پازلی نسبی در هم که ما هر کدام از ما به اندازه ی انگشتانمان انها را جابجا می کنیم و آن معنی یا مزه ی دلخواه را کاملتر می کنیم.
پس باران سپید عزیز از طعمی که بر گرفته میگوید و آقایان و دیگران .
سطرها _ کودکان شعر شما _ به هر چیزی ناخنک میزنند به عشق / زندگی / به نفت / حنجره ها و آدمها و به مرگ... تا معانی دیگری باز بیابند تا جهانی دیگر ...

هوشنگ ملکی:

وضوح – سرکوب وضوح

می شود« اسفناج را وارد بحث پیرامون ادبیات کرد» (پیکار)

می شود از یک زبان زرگری استفاده کرد و یا از یک زبان چند لایه.تصرف در امکانات گلیم بافی به نفع شعر هم یک امکان است.

وسیع بودن دایره ی ایده پذیری شعر در حوزه ی زبان و سرک کشیدن به فضا های دور نگاه داشته شده از شعر ونیز از تصادف تکنیک آفریدن و استفاده ی حداکثری از فرم های رها در کوچه و خیابان فرصتی پیش پای شاعر می گذارد که بیان را به فرابیان نزدیک می کند.

قانع بودن به آرامش ِ کنار و تنها در مهتاب سرودن چند سالی است که از حوزه ی بحث پیرامونی ادبیات فاصله گرجستجوی ژرفا برآید و نه ابزار گرایی و زیبایی » (بارت) کمی گذشته است.

نگاه به فقط یکی از طیف های منشور:

وضوح –سرکوب وضوح

حضور زبان در شعر حضوری چند ضلعی است . پرداختن به یک وجه و کمرنگ کردن دیگر وجوه به وضوحی می انجامد که بیشتر در ادبیات تعلیمی ما ملموس است. برجسته کردن یکی از چهره های زبان و قرار دادن آن زیر نور سفید خیره کننده به این وضوح و وارفتگی دامن می زند و متن را از رسین به خودش محروم می کند.. نمونه ی این نوع برخورد با زبان و سفید کردن تابلو و عریانی مضاعف زبان در برابر مخاطب را در شعر هایی دیده ام که بیشتر خود را زیر عناوینی نظیر زبان گفتار معرفی می کنند.

از این دریچه که نگاه می کنیم آن سوی این خط، شعر حجم است - بیرون از کارکرد های سنگین دیگرش- که دال ها را به شکل تصعید شده به نمایش می گذارد و صرفه جویی در نمایش کلمه را به نهایت می رساند تا جایی که به خساست می کشد. ابهام غلیظی که به کلمه تزریق می شود ، حذف بی رویه ی گذشته ی روابط کلمات که زیر نوری مرده و بسیار ضعیف نمایش داده می شود در مواردی باعث به خوانش در نیامدن متن می شود. که البته در پاره ای موارد با اعمال تکنیک های دیگر تابلو هایی قابل تامل خلق می کند.

شعر برای فرار از این نورهای سفید (وضوح) یا به تاریکی مطلق پناه می برد و در عمق ابهام ته نشین می شود و یا از تکنیک هایی برای نمایش گو شه ای از عریانی خودش بهره می برد.

دراین شعر حکمت نیا- که عاملی برای نوشتن شد – برای فاصله گرفتن از وضوح موقعیتی – معنایی از چند تکنیک استفاده شده که از پرکاربردترین آنها می توان به «مچاله کردن اصطلاح ها و اسلنگ ها ، مثل ها و تک مصرع هاو..» اشاره کرد.

با نگاهی به شعر های دیگر حکمت نیا ، می بینیم که از این تکنیک با بسامد بسیار بالایی استفاده شده است.

استفاده از یک شگرد خاص و به تناوب ،بیشتر به کار شعبده بازی می ماند که می خواهد بیشتر از یک با ر مخاطبان خود را با بیرون آوردن خرگوش از کلاه ( که در اثر تکرار دیگر کارکرد نمایش را از دست داده است )شگفت زده کند.

شالوده شکنی یک تک مصرع یا اسطوره یا مَثل که در جای خود می تواند نوع بیانی تاثیرگذاری را خلق کند با رشد سرطانی می تواند به یک بیماری متنی تبدیل شود.

از این تکنیک می شود در گسست میان گذشته ی کلمه و کلمه ی حاضر در متن استفاده کرد ؛که این گسست می تواند هم در حوزه معنایی اتفاق بیفتد هم در ریخت و شاکله ی کلمه. می شود با قرار دادن همان عناصر در میدان مغناطیسی جدید به کلمه رفتار جدیدی را آموخت.

به نمونه هایی از به کارگیری همین تکنیک در شعر حکمت نیا نگاه می کنیم:

«خشت اول گر نهد معمار کج

تا ثریا می رود دیوار کج»

مادرم تنها معماری که تا ثریا دوست دارد کج نباشم

«آتشی که بر ابراهیم گلستان می شود»

می زنم به آتش که گلستان نمی شود ، بهتر!

و نقبی که به گلستان سعدی می زند و پای شیراز هم به متن باز می شود.

که در این موارد تبادر مفهوم ها پیش می آید و هر کلمه، کلمه ی نزدیک به خود را احضار می کند ؛ که گاهی با ایجاد یک ایهام تناسب یک تصویر سه بعدی ِ باز ایجاد می شود.

« قصه ی چوب و فلک مکتب»

دوباره قصه را از سر می گیرم تا به پای این چوب زدن ها – فلک دوباره برقص

و باز همان کارکرد تبادری و تغییر فضا در هر نیم سطر و باز کارکرد ایهامی ( فلک) وتکرار این تکنیک مورد بحث.

« موها را در آسیاب سفید کردن»

گندم آرد نمی کند از وقتی موهای مادرم سفید می شود

« کلاه را قاضی کردن»

این ساز کوک نشده ی کلاهم را قاضی می گیرم

« داستان رضا و ضامن آهو»

آهو هم به مرگ خودش رضایت ندهد،ضامن ندارم

و...

قصد فقط نشان دادن این نوع از کارکرد زبانی است و همچنین برجسته کردن نوع مواجهه ی با زبان خانم حکمت نیا و عزیزانی که به موازات ایشان حرکت می کنند و اینکه اسفناج وارد بحث ادبیات بشود یا نه ، به خودی خود منع یا الزامی ندارد. ونیز استفاده از زبان زرگری حتی در شعر نیاز به مجوز ندارد و باز بودن دشت رو به رو به سوارکار این امکان را داده است که به سمت دلخواه براند؛ به هر شکلی و با هر شتابی. به گفته ی رمبو « به گونه ای ادبی و در تمامی معناهای خود»

پرداختن به این بخش از ادبیات (تجویز تکنیک) تابع سلیقه هاست. در انتخاب نوع تکنیک عواملی زیادی دخیل هستند نظیر: ایجاب زبانی ، دوره ی خلق اثر، شخصیت مولف ،تئوری غالب زمان تالیف، کوچه و...

هدف این نوشته نشان دادن نقش یک تکنیک (مچاله کردن) در شکل گیری زبان و هدایت ذهنیت شاعر- نویسنده بود و نیز دقیق شدن در کاربرد این تکنیک به مثابه ی راهی برای نجات دادن متن از وضوح معنایی- موقعیتی و نه چیز دیگر.

زندگی دقیق و عاشقانه ای را برا ی خانم حکمت نیا آرزو می کنم در میان ازدحام کلمه.

رجب بذرافشان:

هر متني در حوزه ي انتشار القائات مفهومي و ساختاري قابليت تاويل مي يابد، و متون مفهوم گريز و ساختار گريز همچنين ...
شيوه ي بياني شاعر معمولا به گونه اي است كه از منظر روايتي مفهوم در سطوح مختلف پخش و گسترش نمي يابد، بل كه معنا اغلب در سطرهاي مستقل و جدا از يكديگر آشكار و متجلي مي شوند. اما از نظر ذهني ارتباط و توازني ميان تمام سطرهاي پراكنده و نامنسجم مي توان يافت.
در واقع، ذهنيت شاعر بيش تر گرايش به مفاهيم و تجارب شخصي - ذهني پاك و كودكانه (معصومانه) اي دارد كه به دريافت هاي حسي و شاعرانه، و گاه فلسفي متصل است.
اما اين شعر با يك سوال عادي شروع مي شود. ((تا حالا کسی مثل من دیدی؟)) و جمله ي معترضه ي اين سطر، مبناي توضيح و تعريفي است كه در سطر بعد پاسخ داده مي شود، و تا چهار سطر خواننده معطل طرح سوال آغازين و شناخت شاعر مي ماند كه معمولا در ايندست توضيحات كشفي صورت نمي پذيرد! و در اينجا ...
در سطر پنجم، ناگهان كانون روايي به هم مي ريزد و با كليتي روبرو مي شويم؛ ((نبض از ثانیه بالا می زند)) كه از گستره ي روايت بيرون است.
تا اينجا بدليل تكرار مفاهيم و تزاحم تصاوير هر تعبيري از اين متن مي توان كرد. حتا انتساب آن به روش هاي سحطي نگر و انتزاعي دور و نا معقول بنظر نمي آيد!
در سطر ششم، نگاه احساسي و شاعرانه اي كه چندان جذاب و تازه نيست. و بالاخره، نگاه كن!
کانال به کانال رنگ عوض می شود-- نگاه كن !

جهان آفرينشي متن در بستر استفهامي و تاويل مند از سطر هفتم به بعد ... است كه آغاز مي شود، اما با اينهمه روايت شعري اغلب در چند سطر، و يا پايان بندي سطرها جمع و خلاصه و خوانش مي شود.
خب! سطرهاي درخشان در اين شعر كم نيست ((خط دستهایم با تو جور نيست ...هرگز !))، ((لهجه ام از زبان تو مي زند بيرون: دوستت دارم !))، ((ما روی معدن نفت خوابیده ايم -)) و ...
و پيوند و همساخت شدن نگاه جزنگر در قطعيت يك نظام كلي ((خزر حرفی ندارد اگر چشم هایم را همین جا بتکانم ....تو خضر باش !)) باعث عدول پديده ها از جهان انديشگي مي شوند. خب! اگر اين تكه اتصالي ((تو خضر باش)) وجود نداشت، آيا لطمه اي به جريان طبيعي شعر وارد مي شد؟ و يا ارتباط اين سطر با سطرهاي بعد دچار بحران است؟ يك بار ديگر مي خوانيم؛ ((خزر حرفی ندارد اگر چشم هایم را همین جا بتکانم / عکس تصویر هر روزه ام ...خوبم))
استفاده از تلميح و اصطلاحات و فرهنگ عامه تا جايي اهميت پيدا مي كند كه به كليت متن آسيب نرساند. حتا متون مفهوم گريز ... گريزپايي خود را در قاعده ي تبديل شونده اي نمايش مي دهند.
در تكميل حرف بالا همچنين مي شود به؛ ((آهو به مرگ خودش هم رضایت ندهد، ضامن ندارم))، و يا اين سطر ((می زنم به آتش گلستان نمی شود ــ بهتر!)) كه از خلاقيت شاعرانه سود مي برد، اشاره كرد.

پناه بردن به گذشته و زندگي در تجربيات پيشينيان ((مادرم تنها معماری که تا ثریا دوست دارد كج نباشم)) همانقدر از وجود انسان مي كاهد كه غرق شدن در دنياي مدرن ... خصايص انساني را به خطر مي اندازد. لذا براي خود بودن و حفظ وجود انساني نياز به يك نگاه چالشي و پرسشگر است كه به اكنون متصل مي باشد. بقول سهراب؛ ((پشت سر خستگي تاريخ است))
ظاهرا نزديك شدن به كاريكماتور يكي از شاخصه هاي شعر خانم حكمت نيا است، اما تكرار و تداوم آن در رويه ي متن تاثير مي گذارد؛ ((گندم آرد نمی کند از وقتی موهای مادرم سفید می شود / این ساز کوک نشده کلاهم را قاضی می گیرم)) استفاده بيش از اندازه از منطق كاريكماتور كه در شعر جزء متفرعات است باعث نوعي دلزدگي از متن خواهد شد. اما به نسبتي كه از تحرك و گسترش يافتگي پديده ها كاهيده نشود، مي توان از اين وجه بهره گرفت.
وووووووو ...
البته تلاش شاعر براي رسيدن به معنا، و به فرم رساندن شعر در بازتابندگي خط روايتي و همساختي ناسازه ها كاملا مشهود و مشخص است. و اين كه تا چه ميزان، همسويي و ارتباط ميان سطرها بر قرار شده (و يا از نظر اركانيگي مي توان بر قرار كرد)، را متن پاسخ مي دهد.
خلاصه اين كه؛ نگرش خانم حكمت نيا به جهان شعر، يك نگاه شخصي - تجربي با ويژگي و خصوصيات محيطي خاص خود او است كه بر آمده از عواطف پاك و بي آلايش مي باشد. شاعر جوان و مستعدي كه از قابليت هاي بالايي بر خوردار است.

پويا عزيزي:

سلام . شعر تان را خواندم و احتمالا لذتی هم حاصل شده اما نتوانستم دوام بیاورم و سکوت کنم که تجربه ی خوبی کرده ای برای خودت . اما این تجربه ها دهه ی هفتاد را مملو کرده بود که بد هم نیست شما برای رسیدن به بیان مناسب در زبان سخن خاص خودتان را پی گرفته باشید اما مساله ی من با حجمه ی تصاویر و واژگان است که شعر را مملو می کنند و متاسفانه انگار این فرمی که بر اساس کات و زووم استفاده کرده اید در بحث کاتالکتیک خودش زبان و روایت را از هم می رماند و تکه تکه یا شقه شقه نگاری را هم نه تنها منسجم نمی کند بل پاره پاره می کند . موفق باشید و مستدام دوست نادیده.

ليلا كردبچه

در ابتداي امر اين سؤال مطرح مي شود : آيا نوشته اي كه پيش روي ماست شعر است ؟ و از آنجايي كه خوشبختانه هنوز تعريف مشخص و مدوني از شعر نداريم و هنوز به درستي نمي دانيم شعر چيست و چه چيزي شعر نيست ، به راحتي مي توانيم از دادن پاسخ صريحي به اين سؤال طفره برويم و به تحليل تراوشات ذهني مؤلف بپردازيم :
ذهن مؤلف در اين اثر ذهن منسجمي نيست ، پريشان و پراكنده است و از هر دري سخني مي گويد . و از خلال چين هذيان واره هايي به سختي مي توان به دغدغه اي كه شاعر را وادار به خلق چنين اثري كرده پي برد .
به راستي دغدغه ي شاعر هنگام آفرنش اين اثر چه بوده ؟
ناسازگاري با جمع و ناشناخته و مبهم ماندن ميان اطرافيان ؟ ( تا حالا كسي مثل من ديدي ؟ )
فراق يار ؟ ( مي ريزم به اشكي كه تو را بالا نمي آورد )
بي ثباتي وضعيت جهان ؟ ( كانال به كانال رنگ عوض مي شود )
خاطرات تلخ گذشته ؟ ( از خاطرات منجمدي كه تو را كم دارد )

دل به دريا زدن ؟ ( مي زنم به آتشي كه گلستان نمي شود )
پيري و رنج هاي مادر ؟ ( گندم آرد نمي كند از وقتي موهاي مادرم سفيد مي شود )
ناتواني در بيان دردها و حرف ها ؟ ( اين حرف ها روي دلم سنگيني مي كند )
نفت ؟ ( ما روي معدن نفت خوابيده ايم )
و . . .
2
براي پي بردن به منظور مؤلف و دغدغه ي ذهني او چاره اي جز مواجهه با سطرها و واژه ها نداريم ، همانطور كه مؤلف نيز براي بيان مقاصد خود چيزي جز واژه در دست ندارد .
آيا جز اين است كه مخاطب توسط مواجهه با ظواهر شعر درگير باطن و نهان شعر مي شود ؟ و آيا جز اين است كه زيبايي يك سطر تنها وسيله اي است براي آنكه خواننده لحظه اي درنگ كند ، بيشتر بينديشد و پي به مضمون زيباتري كه در پس آن سطر نهفته است ببرد؟
اگر چنين فرضيه اي درست باشد ، سطرهاي زيبايي چون ( سياه تر از اين به عزا بنشين ) و ( لب را مي دوزم از سطري كه نمي خواهد تو را بفهمد ) ، خواننده را به كشف كدامين لذت پنهان هدايت مي كند ؟

3
اين شعر داراي جرياني ساختمند و هدف دار نيست ، از نقطه اي شروع نمي شود كه به نقطه اي ديگر برسد و در فاصله ي ميان دو نقطه فرصتي بيابد و مخاطب را از لذتي بهره مند ساخته ، نكته اي را به او گوشزد كند يا زاويه ي تازه اي از زندگي را پيش چشمش بياورد كه تا كنون نديده .
ارنباط هاي صوري و سطحي و گذرا ( خزر – خضر ) نمايانگر رفتاري غير حرفه اي با زبان است و استفاده از تر كيباتي كه در ماهيت آن ها اتفاق تازه اي براي زبان نمي افتد نشانه اي از برخوردهاي سهل انگارانه ي شاعر با محتوا و مضمون . به عنوان نمونه در سطر دوم تركيب ( گورستان مرده ها ) را مي بينيم كه از لحاظ ساختمان دقيقا معادل ( مدرسه ي دانش آموزان ) است ، تركيبي به همين سادگي ، بي هيچ اتفاقي .
آيا ممكن است خواننده ي اين شعر پس از خواندن اين تركيب لحظه اي درنگ كند ، و با واقعيتي مواجه شود كه قبل از خواندن اين شعر به آن بي توجه بوده ؟
همچنين است اشارات سطحي و گذرا به فرهنگ عامه ، مانند :
سفيد كردن مو در آسياب ( گندم آرد نمي كند از وقتي موهاي مادرم سفيد مي شود )
كلاهت را پيش خودت قاضي كن ( كلاهم را قاضي مي گيرم )
به كدام ساز بايد رقصيد ( با ساز تو ناكوك مي رقصم )
و . . . كه با دقت بيشتر در متن متوجه مي شويم كه بي هيچ پشتوانه اي آمده اند و بي هيچ حمايتي وسط شعر رها شده اند .

سامان بختياري

سلام به لیلای عزیز به حد کافی دوستان نوشته اند . اما می خواهم بگویم فکر نمی کنی زمانه ی ما کمی لالایی از شعر می خواهد .سطرها در قالب گزاره هایی پر ترافیک می آیند و می روند و گاه آنچنان مخاطب را سرگرم شلوغی خویش می کنند که گاه گل فروش پشت چراغ قرمز به چشم نمی آید . در واقع ازدحام شدید هم در ایجاد فضا و هم در تصاویر کمی سرگیجه آور است . در واقع برای پرداخت چنین کاری بلند باید روایتی ذاتی شده ی شعر داشته باشیم . با این تفاصیل بعضی سطور دلچسبند اما تیکهای کلامیت در سطور و پرشهای بی مورد تصویری گاها ارتباط را دچار بحران می کند . بازهم معتقدم سادگی سطرها می تواند شعر بیافریند نه بازیها و ترفندها . موفق باشی

احسان مهديان

اين متن كه آرايش آن نوعي بي نظمي را تداعي مي نمايد دو حالت ممكن را مي توان درباره اش متصور بود : يكي اينكه به دليلي بحران ناخواسته با اين وضعيت افتاد و در حالت دوم تلاشي براي برون رفت از يك بحران دارد. در هر حال وضعيت متن چندان عادي نيست.

آشكارا چيزي نيست كه بشود با پيش داشته هايمان به سراغش برويم، چراكه هر بار نوعي بازدارندگي در آن مشاهده مي شود . اما تلفيق نگره هاي متفاوت و بعضا دگرگونه اين نويد را مي دهد كه متن خود انگيزه تحول خواهي و نوانديشي را در سر مي پروراند.

نمي شود بگويم نوعي آناگرام باشد كه آناگرام متوني هستند كه در آنها ساخت كلمه نه تنها با كنار هم قرار گرفتن بلكه در مواردي با خارج شدن از حروف از جايگاه خود در نظمي ديگر صورت مي گيرد بلكه مي توان بگويم جهان متن با اينكه جريان متفاوتي را سير مي كند اما تلاش براي پيوند گزاره ها و يا بندهاي اثر را نيز با خود دارد و بعضا در حوزه معنا نيز مي تواند قابل تعريف باشد.

از آنجا كه خود در مقام قضاوت و قياس نيستم مي شود اينگونه بگويم ، يك متن با ويژگي هاي بريدن ها و پيوندها يا گزاره هاي انفجاري و گزاره هاي آرام فراز و فرود هائي را رقم مي زند كه هر چه جلوتر مي رويم گويا ممكن است به ساحل آرام برسيم. ولي در آخر فكر برگشتن و بازخواندن تشديد مي شود.

اگر با نظر تودوروف موافق باشيم شايد بتوانيم اين متن را در دسته سخن هاي تكرار شونده هم بگذاريم چرا كه همراه با ادراك چند سخن از چندين رخداد ، در حال باز نمائي چندين رخداد هم مي باشد.

اما اين كه در جائي متن را براي پيوندهاي روائي و يا معنائي و ... ناكام ببينيم الزاما ضعف اثر محسوب نمي شود ، چرا كه شرايط متن به گونه اي ست كه با آن كنار مي آئيم ( لااقل من اينگونه مي خوانمش)

فرايند سازندگي اثر و پيش روندگي آن سامانه اي را در همين شكست و پيوست هاي شايد غير معقول به دست مي دهد و طبيعي ست كه گزاره ها زنجيره اي بي پايان را پديد نياورند و بالاخره در جائي بايد فرديت ، زيست ، اجتماعيت و حتي قرائت هاي آن از معناي احتمالي از چيزي كه در مناسبات زندگي با آن رو به روست و ... ديده شود.

من خواننده تنها با نگره هاي خود به خوانش اثر مي پردازم چرا كه نظرات و تئوري هاي ترجمه شده وارداتي خود باعث يك پيش انتظار خواهد شد و مخاطب بايد به كشف زيبائي هائي كه در جاي جاي متن بروز كرده و با تلفيق آن به ساحت يك متن واحد رسيده است دست يابد وگرنه مي شود هر جائي ايستاد و متن را قيچي كرد. دقيقا همان طرز فكري كه از خوانش اشعار شاعران جوان به عنوان شعر امروز عليه شعر امروز سال گذشته مطرح كرده ايم.

چشم می بندم از پنجره اي که همیشه سر بالا دلم را گرفت
از این آسمان که می آیی ماهی هر شب به آب می زند ... باران
از این کشتی می دوم به سمت ناخدائي که ایمان دارد
این آسمان تا گردنم هم اگر پایین بیاید ... بعید است که به صرف ارتفاع برسم

نوعا نگارش ، چيدمان و نهايتا زبان به ورزيدگي و پختگي بسيار نزديك است و اين نشان دهنده ممارست و روياروئي با جهان هاي واقعي براي خلق آثار شاعرانه است. زاويه اي كه نوعي زيبائي شناختي خاص را ارائه مي دهد.

مراتب و ميزان حضور راوي نيز از توان متن كم نكرد بلكه يك ويژگي برايش به حساب آمد هرگاه به عنوان« فاعل گفت كرد» به ميان مي آيد به وضوح مي توان لمس كرد كه از پوسته مقتدرانه مولف گريز زده و در متن حل مي شود و اين وضعيت مختص اين متن نيست بلكه وضعيتي مشابه در كتاب ( نامه هائي به فاطمه / احسان خليلي ) و بعضا شعرهاي آقاي اسماعيل مهرانفر و ... هم ديده مي شود كه در فرصتي ديگر به آنها خواهم پرداخت.

تا جائي كه از يادم نرفته بگويم بسيار تئوري ها و نظرات ترجمه شده در سراسر ايران است كه همه به آن دسترسي داشته و در صورت نياز مي توانند به عنوان تجربه سال هاي دور و نزديك ادبيات ايران و جهان به حساب آيند و تاثير آنها را نيز نمي توان ناديده انگاشت. اضافه مي كنم كه نه تئوري هاي مولف اين اثر است و نه شخص يا اشخاصي ديگر. تنها زماني به اهميت آن بيشتر پي مي بريم كه اين تجربيات براي ساختن جهاني تازه در متن به كار آيند و مطمئنا ظرفيت هائي جديد نيز در اين فرآيند كه در واقع محصول درك زمان ماست پديدار مي شود . آيا ممكن است تاثير 8 سال جنگ را ناديده گرفت؟ آيا مي توان بر وجود سنت ها و بوميت در بين مردم ايران چشم بست؟ همين طور دين و باورهاي اعتقادي آنان را ؟ ويا بستگي عاطفي تغزل گرائي شرقي را؟و...

آهو به مرگ خودش هم رضایت ندهد ، ضامن ندارم
منفجر می شود لابه لای سطری که نخواستی
باید بگویم :
این کوچه عبوری است که زندگی ام را زیر می گیرد .
دنیا اشغال است

منكر معناگرائي در متن نمي شوم چرا كه در هر حال او به معنا مي انديشد اما به وضوح مي شود فهميد كه اهميت آن بيشتر از آفرينش نيست . چرا كه در اين دست آثار بر عكس بعضي نگره ها كه شعر را به دسته بندي هاي مختلف جدا كرده و ممكن است به عنوان شعر هاي حسي ، طبيعت گرا ، اجتماعي ، فرماليزم و ... تقسيم بندي كنند ضرورت متن و مناسبات زندگي اقتضاء مي كند كه در اين جهان ( جهان متن) با عشق، جنگ ، طبيعت ، ... و چيزهائي كه در بالا گفته شد يك جا و در دل يك متن حرف زد.

خط بکش که بدانم چند بار دلم گرفت

خط دستهایم با تو جور نيست ...هرگز !
بغض در گلویم گره -- گره کور می زند به چشمت
ما روی معدن نفت خوابیده ايم - پلک نزن!

زيبائي شناختي خاص و صداهاي متفاوت و حتي كراكترهائي كه ممكن است در غياب خود تداعي نوعي قرائت تازه باشند در پيوند با اجتماعيت متن غير قابل كتمان است ( حداقل به ديدگاه من )

در پايان مطالبي كه از متن حاضر نوشتم : اگرچه موضوعات و فضاهاي متعدد را مي توان حس كرد اما بيشتر به انسجام موضوعي اي تمايل دارند كه به سمت گفتمان هاي پيش برنده اثر ( اثر واحد ) طرح شده اند. بر خلاف آنچه (پاره گي‌) گفته مي شود مسير انسجام اين گفتمان ها، به سمت يك اثر واحد مورد نظر است و حتي برخورد نمادين با كوچه نيز در آن مشهود است. در حاليكه نمادگرايي شايد به اعتقاد بعضي ها ديگر جايگاهي ندارد!! اما آنچنان در اين كار بهره گرفته شد كه بدون برو برگشت از اجزاء اثر شده است

باید بگویم :
این کوچه عبوری است که زندگی ام را زیر می گیرد .
دنیا اشغال است

دست بردار نيستم دوباره مي گيرم به سمتی که باید مرا ببرد.

آنچه در رابطه با حوزه ارتعاش نقل شده است درك تعدادي از شاعران از ظرفيت هاي آثارشان است و قبلا هم گفتيم نه قرار است يك گرايش مستقل از ديگر اشعار باشد و نه قرار است جايگزين اشعار يك دهه شود و همچنان اعتقاد داريم كه اين دهه مملو از پيشنهادات تازه ايست كه بايد گذشت زمان در باره آن قضاوت كند مطمئن هستم كه باز هم در شعر اين مرز و بوم مي شود توانهاي باالقوه اي را مشاهده كرد و برجسته نمود كه تاكنون ديده نشدند .

در خاتمه بر خلاف ميل شخصي ام كه نمي خواستم از مولف محترم حرفي به ميان بياورم اما جا دارد بگويم كه نويسنده بسيار با هوش و در عين حال زيرك است كه در انتخاب خود اين گونه بي پروا مي تازد.

قزللو

شعر "خاطرات منجمد"، بيش از هشتاد واژه ي كليدي دارد. كه در سطر سطر شعر نشسته اند. چند بار كه بخوانيش، برخي ويژگي هاي پسامدرن را خواهي يافت:
گسستگي سطرها، بي ارتباطي يا كم ارتباطي عناصر، به هم ريختگي، معنا گريزي و... اگر با توجه به اين مسائل ، شعر را پسامدرن بناميم، بايد گفت پسا مدرن دو گونه است: يكي با تمام ويژگي هايي كه گفته شد و رها كردن مخاطب در ميان سطرها و بي توجهي به معنا و مفهوم و زيبايي. ديگر، پسامدرني كه گريز از مدرن و سنت و بي ارتباطي ها و بي توجهي به معنا، ظاهري ست و هنرمند با تردستي نخ هايي نامرئي فراهم مي آورد تا مجموعه هاي به ظاهر بي ارتباط را ، مرتبط سازد؛ بي معنايي ها را معنا بخشد؛ فرهنگ ها را در هم بريزد و فرهنگي ديگرگونه متولد كندو در هنر در عين بسيار معنايي كه خود بي معنايي را جلوه گر است، به دنبال هدفي، حرفي ، پيامي باشد.

در شعر خاطرات منجمد، نورهاي ارتباطي كم سويي به چشم مي آيد كه مخاطب با اين فانوس، در جنگل شعر به دنبال پيام و حرف و هدف است. مثلا سيزده سطر آغازين را مي توان يك بند دانست. گويي راوي، نشسته و خاطرات خود را مي نويسد.از هر كسي، هر چيزي، هر جايي كه بوده، ديده و به ياد دارد . ضمير ناخودآگاه نيز به كمك مي آيد. ورق مي زند اين خاطرات را و مي نويسد. از دل مردگي ها، آرزوها، گريه ها، ارتباط هاي گسسته، نبود عشق و ايمان در باخداها، پناه آوردن به ناخداها، سكوت خزري ها و احوال خوب داشتن راوي بر خلاف هر روزه(كه خوب نبود)
در بند دوم ، يك عنصر مهم به "من" راوي اضافه مي شود:"تو" كه از اين خاطرات كم شده است. هر جا مي گردد ، پيدايت نمي كند؛ "تو" كه "با خط دست هايش جور نيستي"تا همين سطر ، خاطرات ،ورق مي خورد، بي"تو".

بند سوم ، از" بغض در گلویم گره -- گره کور می زند به چشمت"آغاز مي شود. اين بار "من" مقابل تو نشسته است و سخن مي گويد. اما "تو "حرفي نمي زند. جالب تر اين كه "تو" ليلاست. ليلاي شاعركه بايد حرف بزند، بنويسد ؛ فرياد بزند؛ اما ساكت است و صامت. پارادوكس جالبي ست. آن "من" در مقابل ليلا نشسته است و ضمير ناخودآگاه ليلا در او سخن مي گويد. همه ي حرفها را مي گويد و در پايان گويي آخرين و مهم ترين حرفش باقي مانده است ."بايد بگويم" آن سطرهاي فبل نكند مقدمه اي بوده باشد براي اين بخش؟ " این کوچه عبوری است که زندگی ام را زیر می گیرد ."اما با وجود اين" دنیا اشغال است /دست بردار نيستم دوباره مي گيرم به سمتی که باید مرا ببرد."حالا ضمير ناخودآگاه را كنار گذاشته و بغضي را كه راه گلويش را بسته است باز گو مي كند؛ حرف خودش را ،ليلا را مي گويد؛ حرف هم نسل هايش را :" من تسليم اين جامعه نمي شوم كه چنين و چنان است . خواننده نفس راحتي مي كشد و سپيد خواني مي كند ......من راه خود را خواهم رفت.

زبان تازه ، طنز هاي گم، شكستن ضرب المثل ها، مرا به ياد شعرهاي منصور بني مجيدي، شاعر آستارايي مي اندازد. دراين شعر ، واژه ها و تركيب ها و جمله ها رستاخيزي دارند. مرده هاي گذشته و له شده هاي حال ، زنده مي شوند . واژه ها از تقسيم شعري و غير شعري ، خارج مي شوند. ادبي و بي ادبي ندارند . ابهام ها و ايهام ها ، بر هم زدن روال عادي جمله ها ، همه در رساندن اين خاطرات به دامن شعر كوشش مي كنند.
1- شكستن و تغيير ضرب المثل ها: " مادرم تنها معماری که تا ثریا دوست دارد كج نباشم"(كه شايد باشم)
" خشک نمی شود کفنم در اولین دیدار"
"گندم آرد نمی کند از وقتی موهای مادرم سفید می شود"
" کارد تا حنجره راهی ندارد"
2- واژه ها و تركيب هاي دو پهلو:"بالا نمي آورد- چشم مي بندم-ماهي(ماه،ماهي)-صرف ارتفاع- عكس(برعكس، تصوير)-دور سرم بگرد شيراز!- چوب، فلك(اسمان و وسيله ي كتك زدن در قديم)- خط بكش- عقربه(عقرب و زخم، عقربه ي ساعت)-خاكي(غبارآلود، ساده و بي ريا)-دنيا اشغال است- دوباره مي گيرم....
جز اين ها ، هم پاياني ها و هم آغازي ها و هم جنسي هاي تلفظي و نوشتاري واژه ها ، موسيقي شعر را كه در گذشته با تحميل وزن و قافيه ، در شعر كلاسيك انجام مي گرفت، تامين كرده است: شمع، نشوم،هم، پروانه ام- خزر، خضر- چشم، مي بندم، دلم، - مي آيي، آبي

واج آرايي ها: دور، سر، بگرد، كارد، راه ، را ، ببر، ديگر(با تكرار"ر")
بكش، بدانم، بار(با شروع "ب")-خط،دست، تو(تكرار"ت")-گلو،گره ،كور(تكرار و نزديكي واج هاي "گ،ك،ر")
به گمان من ، شاعر در پي ايجاد يك سبك است. آرزوي صاحب سبك شدن را در دل دارد. عدم پيكرينگي در كل شعر ، اجازه به ناخودآگاهي تا به هرجا و هر چيز كه مي خواهد سر بزند و كنترل آن، گريز معنايي و به سياست زدن و ديدن روح بر هم ريختن مفاهيم ثابت و عرف هم از ويژگي هاي آن است . اين اولين شعر شاعر نيست و مسلما آخرين آن هم نخواهد بود. فرصتي لازم است تا تجربه ها به گل بنشيند. نوشته اند:تي.اس.اليوت وقتي منظومه ي "سرزمين هرز" را سرود آن را به ازرا پوند، شاعر و منتقد و نظريه پرداز داد. "پوند" ضمن خوانش شعر و نقد و بررسي ، پيشنهاد حذف 400سطر از آن را به اليوت داد. "اليوت" نيز با توجه به دلايل "پوند" بسياري از آن پيشنهاد ها را پذيرفت و در متن ، حذف يا تغيير داد. نه من "پوندم" كه ريال نا قابلي نيز به حساب نمي آيم و نه"ليلا"، "اليوت" . اما پيشنهاد من ، كم كردن حجم شعر و مرتبط كردن گسستگي ها و لذت مند كردن متن است.
در پايان مايلم ضد نقدي نيز بي ذكر هر نام و نشان بر نظرها داشته باشم. دوستان ! تا كي به جاي اثر ، به نقد صاحب اثر مي پردازيد ؟ تا كي به كلي گويي و گنگ نويسي در نقد ادامه مي دهيد؟ در هر اثر ، واژه ها و تركيب ها و سطر ها و جمله ها به اندازه ي كافي سخن مي گويند. حتا لزومي به نظريه هاي بارت و فوكو ياكوبسن و شكلوكوفسكي و ... نيست. عين القضات خودمان مي گويد:"جوانمردا! اين شعرها را چون آينه دان؛ آخر داني كه آينه را صورتي نيست در خود، اما هر كه در اونگه كند، صورت خود تواند ديدن كه نقد روزگار او بودو كمال كار اوست و اگر گويي شعر را معني آن است كه قايلش خواست و ديگران معني ديگر وضع كننداز خود، اين همچنان است كه كسي گويد :صورت آينه ، صورت صيقل است كه اول آن صورت نمود." سبز باشيد.

معصومه مظفري

سلام لیلا عزیز!
در اینکه حکمت نیا شعر را می شناسد حرفی نیست...از آنجایی که واژگان هستند که شعر را می سازند و برخورد شاعرانه با واژگان نشاندهنده این است که یک متن شعر هست یا نه؟ می توان تشخیص داد که این برخورد شاعرانه در کارهای حکمت نیا انجام می شود...
در این شعر به عنوان یک متن یکه و تنها و با موجودیت خود و بی اینکه بخواهیم آن را در بستر سایر شعرهای حکمت نیا قرار دهیم می توان به این موارد اشاره کرد:
الف - استفاده از باورهای عامیانه و نقد آنها: یکی از مولفه های شعر پست مدرن جدا از نوع چینش کلمات برخورد شاعر با عناصر شعری اطرافش است...به طور مثال: مادرم تنها معماری که تا ثریا دوست دارد کج نباشم( مادران ما اکثریت انسان هایی هستند با ذهنیت های سنتی) می زنم به آتش که گلستان نمی شود- بهتر( اینجا شاید اوج نقد این باورهاست...جایی که دیگر آتشش گلستان نمی شود و بهتر...) کلاهم را قاضی می گیرم...خط دستهایم با تو جور نیست( اشاره به کف بینی ) قبل از اینکه پدرم دست به کشف بزند( شاید منظور گناه آدم و خوردن میوه دانایی است که باید از آن توبه کند)
ب -استفاده از عنصر جابجایی واژگان: یکی دیگر از مولفه های شعر نو استفاده از عنصر جابجایی به جای همنشینی و جانشینی است که این مولفه در اکثر کارهای حکمت نیا دیده می شود...دوباره قصه را از سر می گیرم تا به پای این چوب زدن ها – فلک دوباره برقص...از عبارت چوب زدن به فلک می رسد و فلک به معنی آسمان را به جای فلک کردن می گیرد که همان معنی چوب زدن را می دهد...آهو به مرگ خودش هم رضایت ندهد ضامن ندارم...از آهو به ضامن آهو و ضامن می رسد ضامن اسلحه ای که در سطر بالا قرار است کشیده شود و تیر باران کند...
این تداعی تصاویر متعددر ذهن مخاطب یکی از موفقیت های شعر نو است..اینکه ذهن مخاطب را از یک تصویر محدود رها می کند و به تداعی های گسترده راه می برد...جایی که مخاطب می تواندهمراه شاعر تخیل کند و در ساختن شعر با او همراهی کند...اینکه شاعر ترس از دست رفتن معنای ذهنی خود را کنار بگذاردو با تداعی های خاص در ذهن مخاطب همراه شود...یعنی در واقع جهان و گستره و افقی را در برابر چشمان مخاطب قرار دهد و این مخاطب است که منظره مورد نظر خود را انتخاب می کند....

ج - دایره واژگانی گسترده: یکی دیگر از مولفه های شعر نو و کارهای حکمت نیا دایره واژگانی گسترده است...نمی توان سطر را در ذهن تکمیل کرد...برخلاف شعرهای کلاسیک و قالب های سنتی که قافیه ها همیشه دست شاعر را می بندد و می توان دست شاعر را خواند و قافیه اش را حدس زد در این گونه کارها شاعراست که با واژگان نامعهود فضای ذهنی مخاطب را ایجاد می کندو آن چیزی که مورد نظرش است را به مخاطب ارائه می کند...دایره واژگانی که مدام در کارهای شعر نو هم استفاده نمی شود...در حال حاضر اکثر شاعران از ترفند ها و تکنیک های شبیه هم استفاده می کنند و این مسئله باعث می شود که شعر اکثر آنها شبیه هم باشد در حالی که این کار از این امر مبراست..
د - فلسفه خاص شاعر: یکی دیگر از مولفه های شعر نو این است که فلسفه و نوع اندیشه شاعر را نشان می دهد...اینکه شاعر به چه چیزهایی اهمیت می دهد و چه چیزهایی را نقد می کند و در پی ارائه چه جهانی به مخاطب است...حکمت نیا به نقد دنیای سنتی و بسته می پرازد و خواهان آزادی بشر است ولی در نهایت به نوعی به سرنوشت هم اعتقاد دارد آنجا که می گوید: دست بردار نیستم دوباره می گیرم به سمتی که باید مرا ببرد...

همیشه شاعر...همیشه بهاری

اميد فرهادپور - سه شعر اخير ليلا حكمت نيا (پس از شعر با موضوع جنگ) با تغييري مشخص و ملموس در بعضي مولفه ها همرا ه بوده كه در دو شعر گذشته بيشتر و در اين شعر متعادل تر است.آفرينش،كشف،بازي هاي زباني در جهت انتقال مفهوم توسط شاعر به كار مي رود كه استفاده از روايات،ضرب المثل ها،كنايه و اصطلاحات عاميانه كه در عمده ي موارد با هنجارشكني همراه هستند و ايشان توانايي خوبي در به كاربردن شان دارند در اين راه مورد استفاده قرار مي گيرد.فهم و درك دقيق و برجسته ي ايشان چه در ديدن دنياي پيرامون خود و چه در استفاده ي بجا از مولفه هاي نام برده آن چيزي است كه ليلا حكمت نيا را تا اين حد برجسته كرده است.در دو شعر گذشته آنچه از شعر ايشان درك مي شد نزديك شدن بيش از حد به بازي هاي زباني بود كه البته چندان نتوانسته بودند در بكار بردن اين مولفه ها موفق باشند و در مجموع مي شد حس كرد كه از برگ هاي برنده ي خود در شاعري استفاده ننموده اند.چيزي كه در اين شعر به چشم مي خورد تعادل در عناصر مختلف مورد استفاده ي حكمت نياست هر چند كه اين بدان معنا نيست كه هر كدام بدون نقص و به بهترين وجه بكار رفته اند.

مادرم تنها معماری که تا ثریا دوست دارد كج نباشم
(شمع نشوم هم می سوزد پروانه ام - ببین! )

می زنم به آتش که گلستان نمی شود ــ بهتر!
دور سرم بگرد شيراز! من سعدی نیستم !
حتي عصر سه شنبه اي كه لیلایی ام بود.
دوباره قصه را از سر می گیرم تا به پای این چوب زدن ها ــ فلک دوباره برقص

در گرگ و میش هوا می شود به دروغ تو ، توبه کرد ...
(قبل از اینکه پدرم دست به کشف بزند ! ...شاید )
اگر با من بیایی حتما تیر باران خواهد شد
آهو به مرگ خودش هم رضایت ندهد ، ضامن ندارم

نگاه و توجه به روايات،ضرب المثل ها،كنايه و اصطلاحات عاميانه و نمادها در سطرهاي بالا مشهود است كه شايد بتوان گفت يكي از راه حل هاي خروج بخشي از ادبيات امروز است از بحران ارتباط با مخاطب.اگر چه چگونگي اين كار نيز نياز به تلاش،دقت و توجه خاص شاعر دارد چرا كه تكرار و عدم استفاده درست و دقيق نه تنها كمكي به شعر نمي كند بلكه به سطحي شدن و سادگي بيش از حد شعر مي انجامد.هنجار شكني از شگرهاي استفاده ي درست از اين مولفه هاست هر چند كه اين اصل قطعي نيست بلكه گاهي نيز لزوم شعر عدم تغيير در اصل روايت است.اين عوامل دليلي بر توجه شاعر به معناست و باعث مي شود كه كفه ي ترازوي معنا در شعر در مقابل تكنيك تا حدي متعادل قرار بگيرد.
تاكيد مي كنم بر متعادل نه برابر چرا كه در هر صورت در كارهاي اخير شاعر شاهد كمتر شدن توجه به ارايه ي معنا در برابر تكنيك و زبان هستيم و يا شايد در بعضي مواقع قرباني شدن آن.
توانايي شاعر در درك محيط پيرامونش بسيار زياد است و از آن بيشتر انتخاب و يا ساخت واژه ها و تركيباتي است كه بتواند در خط سيري كه در پيش دارد ياريش كند.سطرهاي نسبتن مستقل و كامل و همسو در بيان اعتراض دروني شاعر و نگاهي ديگرگون و گله مند كه آگاهانه انتخاب شده اند و حتا استفاده از فضاهاي مختلف احساسي،اجتماعي،شخصي، پريشاني و تحول انديشه اي را تداعي مي كند كه ليلا حكمت نيا در آن قرار دارد. و چنين دركي قابل تحسين است.خوشحالم كه آنچه را كه بطور عمده در اشعار شاعر به عنوان نقاط قوت مي توانم برشمرم آگاهانه به كار رفته اند.بالا رفتن انتظار نسبت به ليلا حكمت نيا به دليل نبوغ و درك بسيار خوب و البته پيشرفت قابل توجه ايشان تا حدي نگرانم مي كند.

قضییه همیشه آن طور که فیثاغورث می گوید نیست !

soorenaa — Mon, 21 Apr 2008 19:24:18 GMT

تجربه ثابت کرده است ! که دو شعر در یک پست مساوی است با سوخت یکی از شعرها .. اما مرا که می شناسید -می شناسید ؟
حس می کنم باید پشت پا بزنم به این آسیاب که هنوز نچرخیده تا موهایم را سفید کند .
دو شعر برای تو تا خلفش را ثابت کنی ...
از این ها که بگذریم من اردبیهشت را دوست دارم !...مگر اینکه خلفش ثابت شود .
البته من خوب می دانم قضییه ها همیشه آن طور که فیثاغورث می گوید نیست ...
و شعری که متولد 1386 است یک سال که تا همین چند وقت پیش قدیمی نبود !

(1)
با هم بدويم چه ؟
پاي من به گرد تپش اسماني كه به من رسيد، نمي رسد؟
از من با تعبيري كه انگار تازه خواب مي بيني... ببين!
از روده هاي تو هيچ جاده اي كه راست تر نمي پيچد.
لعنت به هر چه ريشه كه تا سرم دويده است خون.
و من هنوز ...
جواني نمي كنند اين قرص هايي كه از دنيا سيرند بايد دنبال مقصر بگردند.
دنبال علت بگرد! درست توي همين پاگردي كه معلول خستگي من است.
سه شنبه دم مي زنم ميان استكاني چاي ... از تو
سه شنبه را از هر طرف بخوانم تشديد ندارد كه نمي شود
به چي دامن مي زني؟
صدا در گلوي من كوتاه تر از اين ديوار گوش در آورده ــــ بپر!
خجالت ندارد ... ديوار ديوار خراب شو! حاشا قد بلندي دارد.
گيرم كه آن روي سكه را هم بالا بياوري: ليلا ـ ليلا ، برابريم.
مجنون ارزاني خودتان از اين طناب تا هر كجا كه نگه داري پياده مي شوم.

(2)
تقصير من نيست ليلا !
بر عكس من اين آلبوم اصلا حضور ندارد بي تو.
و باغچه اي كه مثل بيد...
بگذار اسم من پشت مجنون را بلرزاند عزيز!
علف كه هميشه ي خدا مي شود
اين بار با سايز تو ، كفشي داري؟
از اين دست تا كبودي ِ پاي چشم من ! بگذار رد شوم .
(كتري از سر آشپزخانه هم بريد .... باخت ؟)
اگر اين راه از چاله به چاهم بكشد
باز پيراهنم از چشم پدر كور مي زند
خودم را به آن راه نزده چه چيز ها كه نمي بينم.
وزنم حلال ... شعرم آزاد !
توي بي وزني گم مي شوم ... باور كن!
U--U
حالا صد سانت پیرتر شده ام كه از تو بالا بزند
كفن دارم ، گورم اگر نشانه برود خودت را گم خواهي كرد !
خنجر از پشت سرت رگ به رگ مي شود ــ از اين تيغ بگذر!
صفت هاي مغلوب به دنيا قالبم كردند ... حيف!
نشانه اش دلِ تو !
تا به من مي رسد مي تپد... اسمان
از عصر غارنشيني ِ چشمت كبوتري پر نمي زند ؟ بپرم !
بگو از اين دريا ....چند ماهي به آب بزند .... شاعرم ؟!!!

دوستان ، شاعران و منتقدان گرامی :
وب سایت سورنا در نظر دارد به منظور ترویج "نقد " شعر بعد را با نقد درج نماید لذا از شما استاد گرامی تقاضا می شود همین جا کامنت بگذارید تا شعر را برایتان بفرستم .

----

یک شعر منتشر نشده از لیلا را در وبلاگ مارال بخوانید ( با سپاس از آقای علیرضا ذیحق )- این شعر در پست بعد درج خواهد شد

آقای حمیدرضا اکبری مرا به شروه نوشته ها مهمان کرد .با سپاس

ممنون از تمام دوستانی که نقد فرستادند در پست بعد وب سایت سورنا درج خواهد شد منتظر نقد ارزشمندتان هستم .

نگاهی به آخرین شعر لیلا حکمت نیا نوشته آقای بهمن ارجمند

شماره ی سوم آدم برفی ها و شعر من

زوایای پنهان در شعر لیلا حکمت نیا/ یادداشتی از آقای علیرضا ذیحق